فلسفه و اندیشه

طوفان نوح و بردهداری؛ نمودی از تاریخسازی برای توجیه امر ناموجه
پس از طوفان نوح، پسرانش تغییر کاربری پیدا کردند تا برای تقویت جهانبینی جدیدی که سلسلهمراتب نژادی و بردگی را توجیه میکرد استفاده شوند. نمونهای از جعل تاریخ، که برای قرنها توجیهگر بردهداری شد…

کلیسای کاتولیک، مافیا و عدم عصمت پاپ
فرانسیس، پاپ قبلی، تلاش کرد گانگسترها را تکفیر کند و شکست خورد. هنوز مشخص نیست که جانشین او، لئون چهاردهم، که در گذشته همواره فساد قدرتمندان و خشونت علیه ضعیفان را محکوم کرده، مسیر مشابهی را طی خواهد کرد یا نه…

چگونه به یاری مارکوس اورلیوس از اندوه نجات یافتم و زندگیام را از نو ساختم
«هنگام کودکی و جوانی کتابها من را از نومیدی نجات بخشیدند: باور کردم که فرهنگ برترین ارزشها است.» زن ویران شده (۱۹۶۷)، سیمون دوبووار.

جستجوی معنا در جهان بیمعنی
انسان در تلاشش برای دفاع از خود دربرابر دشواریِ زیستن، معنا را مییابد یا میسازد؟ شاید انسان امروز نیاز دارد جهان واقع را همانطور که هست بپذیرد، بیهوده و بیمعنی.

کاش جهان با تو همان کند که تو با وی میکنی
این جمله دعاست یا نفرین؟ «تو»یی که مورد خطاب قرارگرفته، ستم کرده و ناحق گفته است و گویندهی جمله آرزو میکند ظلم او به خودش برگردد؟ یا مهربانی نشان داده و انصاف خرج کرده و گویندهی جمله دست به دعا برداشته است…

درسگفتارهای فلسفهی سیاسی کانت (۷): اندیشهی انتقادی و قضاوت به جای دیگری
اندیشیدن انتقادی نه تنها بر آموزهها و مفاهیمی که فرد از دیگران دریافت میکند، بر پیشداوریها و سنتهایی که به ارث برده، به کار برده میشود، که دقیقاً با کاربرد معیارهای انتقادی بر اندیشهی خود فرد است که کسی هنر اندیشهی انتقادی را میآموزد.

دیدار در قلمرو روح: هانا آرنت و کارل یاسپرس
معمولاً در بررسی زندگی و اندیشهی هانا آرنت، رابطهی عاشقانهی آرنت با مارتین هایدگر، و دامنهی تأثیرپذیری فلسفیاش از او برجسته میشود اما آرنت بسی بیش از آنکه در نگاه اول به نظر میرسد مدیون دانش و منش یاسپرس است.

درسگفتارهای فلسفهی سیاسی کانت (۶): پروژهی نقد کانت و پیامدهای سیاسی آن
فلسفه بنا به طبیعت خود چیزی باطنی است که نه برای عوام ساخته شده نه میتواند که برای عوام آماده شود؛ فلسفه فلسفه است تنها تا جایی که کاملاً در نقطهی مقابل عقل و حتی نقطهی مقابل حس مشترک قرار دارد.

معلمان تاریخ عصر ما؛ آموزگار یا رواندرمانگر؟
زیباییِ آموزش این است که میتواند درد و رنج را التیام دهد؛ و آزادی بیان وقتی ارزش دارد که همه از آن برخوردار باشند. این درمورد تاریخ هم صادق است: اگر نسبت به رنج دیگران حساسیتی وجود نداشته باشد، معنایی ندارد.

درسگفتارهای فلسفهی سیاسی کانت (۵): از نقد فلسفی به نقد سیاسی
کانت مدعی است وظیفهی ارزیابی زندگی در زمینهی التذاذ و رنج را میتوان از هر آدم عادی که دارای عقل سلیم است و دربارهی زندگی بازمیاندیشد، انتظار داشت.

درسگفتارهای فلسفهی سیاسی کانت (۴): سیاستگریزی فلسفه
چقدر مردم عادی وقتی میگویند زندگی یک فیلسوف به مردن میماند، راست میگویند. مرگ، جدایی میان جسم و روح، برای افلاطون دلپذیر بود؛ او به گونهای عاشق مرگ بود، زیرا جسم با همهی نیازهایش موجب وقفه در کاوشهای روحانی میشود.

همهگیری کرونا از دیدگاه معنا و هدف در زندگی
تصور اینکه شخص دیگری بیاید و بستهای آماده از معنای زندگی را به ما تحویل دهد، خواب و خیالی بیش نیست. هرکس باید برای خودش تصمیم بگیرد و به زندگیاش معنا ببخشد. به ویژه هنگامی که نظام زندگی وارونه میشود…

درسگفتارهای فلسفهی سیاسی کانت (۳): آیا آدم خوب شهروند خوب هم هست؟
سازمان دادن یک دولت، هرچند دشوار به نظر برسد، حتی برای قوم شیاطین هم قابل حل است، به شرط آنکه عاقل باشند. کانت – معتقد بود که انسانی بد میتواند در دولتی خوب شهروندی خوب باشد.

درسگفتارهای فلسفهی سیاسی کانت (۲): اهمیت سیاسی نقد قوهی حکم
سه پرسش معروفی که، از دید کانت، کار فلسفه پاسخ بدانهاست، برای شما آشناست: چه میتوانم بدانم؟ چه میتوانم انجام دهم؟ به چه میتوانم امید ببندم؟