ـ‭ ‬واه‭ ‬چه‭ ‬جمعیت‭ ‬بزرگی‭!‬

ـ‭ ‬کُل‌شان‭ ‬هم‭ ‬که‭ ‬سفید‭ ‬پوشیده‌اند‭. ‬حتا‭ ‬یک‭ ‬نفر‭ ‬نیست‭ ‬که‭ ‬لباس‭ ‬رنگی‭ ‬تنش‭ ‬باشد‭.‬

ـ‭ ‬دقیقاً. ‬چه‭ ‬ردیف‌های‭ ‬منظمی‭! ‬چقدر‭ ‬فاصله‌ها‭ ‬را‭ ‬خوب‭ ‬رعایت‭ ‬کرده‌اند‭.‬

دَور‭ ‬و‭ ‬اطراف‭ ‬مسجد،‭ ‬تا‭ ‬دورترین‭ ‬نقاط،‭ ‬تا‭ ‬هرجایی‭ ‬که‭ ‬صدای‭ ‬بلندگو‭ ‬می‌رسد،‭ ‬آدم‌ها‭ ‬صف‭ ‬بسته‌اند‭. ‬نشسته‌اند‭ ‬و‭ ‬سجاده‌ها‭ ‬انداخته‌اند‭. ‬منتظرند‭ ‬تا‭ ‬صدای‭ ‬مولوی‭ ‬از‭ ‬بلندگوی‭ ‬مسجد‭ ‬بلند‭ ‬شود‭ ‬و‭ ‬سپس‭ ‬به‭ ‬نماز‭ ‬بایستند‭.‬

در‭ ‬گوشه‌ای‭ ‬توقف‭ ‬می‌کنیم،‭ ‬کمی‭ ‬دورتر‭ ‬از‭ ‬جمعیت‭. ‬در‭ ‬جست‌وجوی‭ ‬یک‭ ‬مکان‭ ‬مناسب‭ ‬هستیم؛‭ ‬یک‭ ‬جای‭ ‬خیلی‭ ‬خوب‭ ‬و‭ ‬وسیع‭ ‬که‭ ‬به‭ ‬‌‌هرسو‭ ‬دید‭ ‬داشته‭ ‬باشیم‭ ‬و‭ ‬بتوانیم‭ ‬به‌‭ ‬دَور‭ ‬خود‭ ‬بچرخیم‭ ‬و‭ ‬آزاد‭ ‬باشیم‭. ‬نگاه‌‌مان‭ ‬به‌جمعیت‭ ‬است،‭ ‬بیشتر‭ ‬به‭ ‬صف‌های‭ ‬منظمی‭ ‬که‭ ‬بسته‌اند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬میان‌شان‭. ‬خیلی‭ ‬با‭ ‬شکوه‭ ‬و‭ ‬پر‭ ‬اُبهَت‭ ‬به‭ ‬نظر‭ ‬می‌رسند‭. ‬چند‭ ‬گامی‭ ‬که‭ ‬پیش‭ ‬برویم،‭ ‬به‭ ‬جمعیت‭ ‬می‌رسیم‭. ‬نزدیک‭ ‬می‌شویم‭. ‬مردمان،‭ ‬وقتی‭ ‬وجود‭ ‬ما‭ ‬را‭ ‬از‭ ‬نزدیک‭ ‬می‌بینند،‌‭ ‬سرهای‌شان‭ ‬‌را‭ ‬می‌گردانند‭ ‬و‭ ‬طرف‭ ‬ما‭ ‬نگاه‭ ‬می‌کنند‭ ‬و‭ ‬چیزهایی‭ ‬می‌گویند‭ ‬با‭ ‬هم‭ ‬که‭ ‬نمی‌شنویم‭. ‬احتمالاً‭ ‬وجود‭ ‬ما‭ ‬در‭ ‬این‌جا‭ ‬برای‌شان‭ ‬غیرمنتظره‭ ‬است‭.‬

همکارم‭ ‬می‌گوید‭: ‬‮«‬غیر‭ ‬ممکن‭ ‬است‭ ‬چنین‭ ‬جایی‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬شلوغی‭ ‬گیر‭ ‬بیاوریم‭.‬‮»‬

می‌گویم‭: ‬‮«‬چه‭ ‬در‭ ‬فکرش‭ ‬مانده‌ای،‭ ‬آخر‭ ‬پیدایش‭ ‬می‌کنیم‭.‬‮»‬

سَیل‭ ‬می‌کنیم،‭ ‬انگار‭ ‬چیزی‭ ‬را‭ ‬گُم‭ ‬کرده‌ایم‭ ‬و‭ ‬می‌خواهیم‭ ‬پیدایش‭ ‬کنیم‭. ‬آرامش‭ ‬و‭ ‬سکونی‭ ‬که‭ ‬بر‭ ‬جمعیت‭ ‬حاکم‭ ‬است،‭ ‬بیشتر‭ ‬برای‭ ‬تحقق‭ ‬این‭ ‬امر‭ ‬یاری‌مان‭ ‬می‌کند‭ ‬که‭ ‬نگاه‭ ‬کنیم‭ ‬و‭ ‬بگردیم‭ ‬و‭ ‬ببینیم‭. ‬اگر‭ ‬این‌جا‭ ‬شَباهَت‭ ‬به‭ ‬یک‭ ‬مکان‭ ‬تفریحی‭ ‬می‌داشت‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬تالاری‭ ‬می‌بود‭ ‬برای‭ ‬گِردهم‌آیی‭ ‬و‭ ‬تفریح،‭ ‬با‭ ‬جمعیت‭ ‬دو‭ ‬هزارنفری،‭ ‬آن‌وقت‭ ‬ما‭ ‬هم‭ ‬به‌عنوان‭ ‬گزارش‌گرانی‭ ‬که‭ ‬برای‭ ‬تهیه‌ی‭ ‬گزارش‭ ‬و‭ ‬ثبت‭ ‬مستند‭ ‬آمده‭ ‬بودیم،‭ ‬چقدر‭ ‬باید‭ ‬وقت‭ ‬صرف‭ ‬می‌کردیم‭ ‬و‭ ‬زحمت‭ ‬می‌کشیدیم‭. ‬آن‌هم‭ ‬نه‭ ‬با‭ ‬خیال‭ ‬راحت،‭ ‬بل‭ ‬با‭ ‬هزار‭ ‬و‭ ‬یک‭ ‬نوع‭ ‬دلهره‭ ‬و‭ ‬بیم‭ ‬که‭ ‬چگونه‭ ‬از‭ ‬میان‭ ‬دو‭ ‬هزار‭ ‬نفر‭ ‬جمعیتی‭ ‬که‭ ‬مست‌اند،‭ ‬بگذریم‭ ‬و‭ ‬مستی‌شان‌‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬هم‭ ‬نزنیم‭. ‬و‭ ‬حال،‭ ‬این‌جا‭ ‬نه‭ ‬آن‌جاست‭ ‬و‭ ‬نه‭ ‬آن‭ ‬جمعیتی‭ ‬که‭ ‬مست‭ ‬باشند؛‭ ‬بل‭ ‬یک‭ ‬محیط‭ ‬روحانی‭ ‬و‭ ‬یک‭ ‬جمعیت‭ ‬عظیمِ‭ ‬نمازخوان‭: ‬نشسته‌‌اند‭ ‬با‭ ‬تمام‭ ‬وجود‭ ‬تسلیمی‭ ‬و‭ ‬سرسپردگی‭ ‬به‌حضور‭ ‬اَقدَسش‭ ‬که‭ ‬بخوانند‭ ‬و‭ ‬بگریند‭ ‬و‭ ‬طلب‭ ‬بخشش‭ ‬کنند‭. ‬و‭ ‬چنان‭ ‬باشد‭ ‬که‭ ‬اگر‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬حالت‭ ‬روی‭ ‬شانه‌های‌شان‭ ‬راه‭ ‬بروی‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬پاها‭ ‬را‭ ‬بر‭ ‬فرق‌شان‭ ‬بگذاری،‭ ‬لب‭ ‬باز‭ ‬نخواهند‭ ‬کرد‭.‬

در‭ ‬ادامه‌ی‭ ‬نگاه‌هایم‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬میان‭ ‬ردیف‭ ‬آدم‌ها‭ ‬است،‭ ‬سرانجام،‭ ‬جایی‭ ‬در‭ ‬آن‌سوی‭ ‬جمعیت‭ ‬توجه‌ام‭ ‬را‭ ‬جلب‭ ‬می‌کند‭. ‬با‭ ‬انگشت‭ ‬اشاره‭ ‬می‌کنم‭: ‬‮«‬آن‌جا‭. ‬ببین‭ ‬آن‌جا‭. ‬دو‭ ‬تا‭ ‬پیرمردی‭ ‬که‭ ‬نشسته‌اند‭. ‬مقابل‭ ‬آن‌ها،‭ ‬سرِ‭ ‬صفه‌ی‭ ‬مسجد؛‭ ‬از‭ ‬آن‌جا‭ ‬می‌شود‭ ‬تصویربرداری‭ ‬کرد‭.‬‮»‬‭ ‬همکارم،‭ ‬استقامت‭ ‬انگشت‌ام‭ ‬را‭ ‬دنبال‭ ‬می‌کند‭ ‬و‭ ‬نگاهش‭ ‬می‌رسد‭ ‬به‭ ‬آن‌جا‭. ‬می‌بیند‭: ‬‮«‬سرِ‭ ‬راه؟‭ ‬آن‌جا‭ ‬که‭ ‬سرِ‭ ‬راه‭ ‬است‭. ‬نه،‭ ‬نمی‌شود‭. ‬آن‌جا‭ ‬رفت‌وآمد‭ ‬زیاد‭ ‬است‭. ‬هردم‭ ‬ممکن‭ ‬است‭ ‬مزاحمت‭ ‬کنند‭.‬‮»‬

چند‭ ‬قدم‭ ‬که‭ ‬این‌طرف‭ ‬و‭ ‬آن‌طرف‭ ‬می‌رود،‭ ‬ایستاد‭ ‬می‌شود‭. ‬انگشت‭ ‬شست‌اش‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬دندان‌های‭ ‬جلوی‌اش‭ ‬می‌کوبد‭ ‬و‭ ‬می‌مالد‭. ‬پلک‌هایش‭ ‬تیزتیز‭ ‬باز‭ ‬و‭ ‬بسته‭ ‬می‌شوند‭. ‬چشم‌هایش،‭ ‬نه‭ ‬به‭ ‬قصد‭ ‬دیدنِ‭ ‬چیزی‭ ‬و‭ ‬جایی‭ ‬که‭ ‬بی‌هدف‭ ‬به‭ ‬هر‭ ‬سو‭ ‬گشت‭ ‬می‌زنند‭. ‬چنان‭ ‬می‌فهمی‭ ‬که‭ ‬دودل‭ ‬و‭ ‬اندیشناک‌‭ ‬است؛‭ ‬نمی‌داند‭ ‬چه‭ ‬کار‭ ‬کند‭. ‬دوربین‭ ‬در‭ ‬دست‌هایم‭ ‬سنگینی‭ ‬می‌کند‭. ‬سه‌پایه‭ ‬را‭ ‬می‌گذارم‭ ‬زمین‭ ‬و‭ ‬دوربین‭ ‬را‭ ‬روشن‭ ‬می‌کنم‭. ‬می‌گویم‭: ‬‮«‬همین‌جا‭ ‬فکر‭ ‬کنم‭ ‬مناسب‭ ‬باشد‭.‬‮»‬

بعد‭ ‬از‭ ‬نَصب‭ ‬دوربین‭ ‬روی‭ ‬سه‌پایه،‭ ‬بدون‭ ‬اینکه‭ ‬دیگر‭ ‬بپرسم‭ ‬در‭ ‬چه‭ ‬موقعیتی‭ ‬قرار‭ ‬داریم‭ ‬و‭ ‬یا‭ ‬پیشنهادی‭ ‬از‭ ‬همکارم‭ ‬بشنوم،‭ ‬آماده‌ی‭ ‬فیلم‌برداری‭ ‬می‌شوم‭. ‬جذب‭ ‬یک‭ ‬دورنمای‭ ‬زیبایی‭ ‬شده‌ام‭ ‬که‭ ‬دیدگان‭ ‬بیننده‭ ‬را‭ ‬جادو‭ ‬می‌کند‭. ‬دوربین‭ ‬را‭ ‬تنظیم‭ ‬می‌کنم،‭ ‬می‌روم‭ ‬دنبال‭ ‬هدف‭ ‬و‭ ‬شکار‭ ‬لحظه‌ها‭: ‬آدم‌ها‭ ‬مصروف‌اند‭. ‬تسبیح‭ ‬می‌کنند‭. ‬درود‭ ‬می‌فرستند‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬ریش‌های‌شان‭ ‬سر‭ ‬گرم‌اند‭. ‬بعضی‭ ‬هم‭ ‬بیکار‭ ‬نشسته‭ ‬و‭ ‬سر‭ ‬به‭ ‬زیر‭ ‬افکنده‌‌اند‭. ‬دو‭ ‬تا‭ ‬از‭ ‬نمازگزارانی‭ ‬که‭ ‬سن‌وسالِ‭ ‬کم‭ ‬دارند،‭ ‬خاموشانه‭ ‬با‭ ‬هم‭ ‬گپ‭ ‬می‌زنند‭. ‬بعد‭ ‬به‭ ‬علامت‭ ‬تأیید‭ ‬سرهای‌شان‌‭ ‬را‭ ‬تکان‭ ‬می‌دهند‭. ‬یکی‭ ‬از‭ ‬آن‌ها‭ ‬فوری‭ ‬کله‌اش‭ ‬را‭ ‬کج‭ ‬می‌کند‭ ‬و‭ ‬جریان‭ ‬را‭ ‬برای‭ ‬نفر‭ ‬مجاوراش‭ ‬تعریف‭ ‬می‌کند‭. ‬نفر‭ ‬مجاور‭ ‬برای‭ ‬نفر‭ ‬دیگر‭ ‬ـ‭ ‬کسی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬کنارش‭ ‬نشسته‭ ‬است‌‭. ‬همین‌طور‭ ‬ادامه‭ ‬پیدا‭ ‬می‌کند‭ ‬تا‭ ‬می‌رسد‭ ‬به‭ ‬شخص‭ ‬آخر‭ ‬که‭ ‬پیر‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬ریش‭ ‬بلند‭ ‬دارد‭. ‬بعد‭ ‬مثل‭ ‬اینکه‭ ‬به‭ ‬نتیجه‌ی‭ ‬مطلوبی‭ ‬رسیده‭ ‬باشند،‭ ‬همه‌ی‌شان‭ ‬سرهای‌شان‭ ‬را‭ ‬تکان‭ ‬می‌دهند‭. ‬سپس‭ ‬یکی‌یکی‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬نوبت‭ ‬سرهای‌شان‭ ‬را‭ ‬می‌گردانند‭ ‬و‭ ‬طرف‭ ‬ما‭ ‬سَیل‭ ‬می‌کنند‭. ‬نگاه‌های‌شان‭ ‬گنگ‭ ‬و‭ ‬مبهم‌اند؛‭ ‬یک‭ ‬کُنش‭ ‬کاملاً‭ ‬بی‌معنا‭ ‬که‭ ‬نمی‌فهمم‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬چه‭ ‬منظوری‭ ‬دارند‭. ‬یکی‭ ‬از‭ ‬آن‌‭ ‬دوتای‭ ‬اولی‭ ‬که‭ ‬پَچ‌پَچ‭ ‬راه‭ ‬انداخته‭ ‬بود،‭ ‬بلند‭ ‬می‌شود،‭ ‬می‌رود‭ ‬به‌سمت‭ ‬سربازی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬فاصله‭ ‬بیست‌متر‭ ‬دورتر‭ ‬از‭ ‬ما‭ ‬جا‭ ‬خوش‭ ‬کرده‌است‭.‬

سه‌پایه‭ ‬را‭ ‬آرام‭ ‬جابجا‭ ‬می‌کنم‭. ‬همکارم‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬یک‌بار‭ ‬گلو‭ ‬صاف‌کردن،‭ ‬به‌حرف‭ ‬می‌آید‭: ‬‮«‬این‭ ‬مولوی‭ ‬چه‭ ‬وقت‭ ‬می‌آید‭ ‬دیگر؟‮»‬‭ ‬چنان‭ ‬بلند‭ ‬گپ‭ ‬می‌زند‭ ‬که‭ ‬صدایش‭ ‬حتا‭ ‬به‭ ‬جمعیت‭ ‬می‌رسد‭ ‬و‭ ‬سکوت‭ ‬واپسینِ‭ ‬لحظه‌های‭ ‬انتظاری‭ ‬آن‌ها‭ ‬را‭ ‬می‌شکند‭. ‬همه‌ی‭ ‬ردیف‌ها‭ ‬با‭ ‬یک‭ ‬حرکت‭ ‬انسجام‌یافته‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬یک‌بارگی‭ ‬روی‭ ‬می‌گردانند‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬نگاه‌هایی‭ ‬که‭ ‬لذت‭ ‬در‭ ‬آن‌ها‭ ‬پیداست‭ ‬و‭ ‬گاهی‭ ‬خشونت،‭ ‬به‌طرف‭ ‬ما‭ ‬نگاه‭ ‬می‌کنند‭. ‬این‌طور‭ ‬فهمیده‭ ‬می‌شود‭ ‬که‭ ‬برای‌شان‭ ‬مزاحمت‭ ‬کرده‌ایم‭. ‬شاید‭ ‬منزجرشان‭ ‬ساخته‌ایم‭. ‬شاید‭ ‬وجود‭ ‬ما‭ ‬در‭ ‬این‌جا‭ ‬برای‌شان‭ ‬به‭ ‬مثابه‌ی‭ ‬سایه‌های‭ ‬شیطان‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬هر‭ ‬لحظه‭ ‬روی‌شان‭ ‬می‌افتند‭ ‬و‭ ‬وسوسه‌شان‭ ‬می‌کند‭ ‬که‭ ‬گناه‭ ‬کنند‭ ‬و‭ ‬ترکِ‭ ‬نماز‭ ‬گویند‭. ‬برای‭ ‬دفع‭ ‬اثرِ‭ ‬این‭ ‬سایه‌های‭ ‬شوم،‭ ‬مجبورند،‭ ‬دعا‭ ‬بخوانند‭ ‬و‭ ‬استغفار‭ ‬کنند‭. ‬این‭ ‬کار‭ ‬زمانی‭ ‬ممکن‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬وجود‭ ‬غایب‭ ‬مولوی‭ ‬را‭ ‬حامی‭ ‬و‭ ‬حافظ‭ ‬وجودشان‭ ‬بطلبند‭ ‬تا‭ ‬موعظه‌شان‭ ‬کند‭ ‬و‭ ‬ترس‭ ‬به‭ ‬دل‌شان‭ ‬اندازد‭. ‬برای‭ ‬اینکه‭ ‬بیدار‭ ‬باشند‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬غفلت‭ ‬به‭ ‬سر‭ ‬نبرند،‭ ‬بگوید‭: ‬ای‭ ‬عزیزانم،‭ ‬مبادا‭ ‬غافل‭ ‬بمانید‭ ‬و‭ ‬فریب‭ ‬شیطان‭ ‬را‭ ‬بخورید‭. ‬و‭ ‬‮«‬‭…‬ی‭ ‬یعمل‭ ‬مثقاله‭ ‬ذرته‭ ‬شره‭…‬‮»‬،‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬ذره‌ذره‌ی‭ ‬اعمال‌تان‭ ‬پرسیده‭ ‬خواهد‭ ‬شد‭. ‬لب‌های‌شان‭ ‬تکان‭ ‬می‌خورند‭. ‬سرهای‌شان‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬دو‭ ‬سمت،‭ ‬راست‌وچپ‭ ‬کج‭ ‬می‌کنند‭ ‬و‭ ‬بادِ‭ ‬دهان‌شان‭ ‬را‭ ‬بیرون‭ ‬می‌دهند؛‭ ‬فکر‭ ‬می‌کنند‭ ‬که‭ ‬دفع‭ ‬مضرات‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬زدودن‭ ‬نجاسات‭. ‬خیال‭ ‬می‌کنند‭ ‬که‭ ‬شیطان‭ ‬فقط‭ ‬از‭ ‬دو‭ ‬سو‭ ‬ـ‭ ‬راست‌و‌چپ‭ ‬ـ‭ ‬به‭ ‬روح‭ ‬و‭ ‬بدن‌شان‭ ‬حُلول‭ ‬می‌کند‭. ‬می‌گویم‭: ‬کمی‭ ‬آرام‌تر‭! ‬برای‭ ‬اینکه‭ ‬این‌جا‭ ‬دوام‭ ‬بیاوریم،‭ ‬این‭ ‬شیوه‌ی‭ ‬مناسبی‭ ‬نیست‭. ‬پیشنهادم‭ ‬را‭ ‬می‌پذیرد‭.‬

انگشت‌ام‭ ‬روی‭ ‬دگمه‌ی‭ ‬توقف‭ ‬می‌رود‭. ‬دوربین‭ ‬روی‭ ‬سه‌پایه‭ ‬ماندگی‭ ‬است‭. ‬یک‌بار‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬راست‭ ‬می‌کنم‭ ‬و‭ ‬نگاهی‭ ‬به‭ ‬اطراف‭ ‬می‌اندازم‭. ‬همکارم‭ ‬در‭ ‬گوشه‌ای‭ ‬دورتر‭ ‬از‭ ‬من‭ ‬نشسته‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬کتابچه‌ی‭ ‬یادداشتش‭ ‬مصروف‭ ‬است‭. ‬لحظه‌ای‭ ‬بعد‭ ‬باز‭ ‬مجبور‭ ‬می‌شوم‭ ‬شروع‭ ‬کنم‭ ‬و‭ ‬انگشت‌ام‭ ‬روی‭ ‬استارت‭ ‬برود‭. ‬دوربین‭ ‬را‭ ‬سرِ‭ ‬سه‌پایه‭ ‬می‌چرخانم‭ ‬تا‭ ‬رُخ‌اش‭ ‬به‌سمت‭ ‬بنای‭ ‬مسجد‭ ‬شود‭. ‬بعد‭ ‬یک‭ ‬ساختمان‭ ‬بزرگِ‭ ‬یک‌طبقه‌ای‭ ‬مستطیل‌شکل‭ ‬با‭ ‬کلکین‌های‭ ‬نچندان‭ ‬بزرگ‭ ‬ظاهر‭ ‬می‌شود‭. ‬ستون‌های‭ ‬نیرومندی‭ ‬در‭ ‬فاصله‭ ‬چهارمتری‭ ‬بالکن‭ ‬را‭ ‬برافراشته‌اند‭. ‬در‭ ‬یک‭ ‬جهت‭ ‬ساختمان‭ ‬دروازه‌ای‭ ‬به‭ ‬درون‭ ‬مسجد‭ ‬باز‭ ‬می‌شود‭. ‬سرِ‭ ‬دروازه‭ ‬لوحه‌ای‭ ‬سنگی‭ ‬نصب‭ ‬شده‌است‭ ‬و‭ ‬بر‭ ‬صفحه‌ی‭ ‬آن،‭ ‬آیات‭ ‬و‭ ‬حدیث‭ ‬حکاکی‭ ‬شده‌است‭. ‬اگر‭ ‬نگاهی‭ ‬به‭ ‬داخل‭ ‬مسجد‭ ‬بیندازیم،‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬نوع‭ ‬لوایح‭ ‬زیاد‭ ‬به‭ ‬چشم‭ ‬خواهد‭ ‬خورد‭.‬

دوربین‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬آرامی‭ ‬دَور‭ ‬می‌دهم‭ ‬به‌طرف‭ ‬جمعیت‭. ‬آدم‌ها‭ ‬هنوز‭ ‬می‌آیند‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬جمعیت‭ ‬افزوده‭ ‬می‌شوند‭. ‬لباس‌های‭ ‬سفید‭ ‬به‭ ‬تن‭ ‬دارند‭. ‬جانمازی‌ها‭ ‬روی‭ ‬شانه‌های‌شان‌اند؛‭ ‬بدون‭ ‬سر‭ ‬و‭ ‬صدا‭ ‬در‭ ‬بین‭ ‬جمعیت‭ ‬ناپدید‭ ‬می‌شوند‭. ‬سرباز‭ ‬در‭ ‬گِرداگِردِ‭ ‬افراد‭ ‬می‌پلکد،‭ ‬حواسش‭ ‬به‭ ‬آن‌هاست‭ ‬و‭ ‬گاهی‭ ‬ما‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬زیر‭ ‬نظر‭ ‬دارد‭. ‬فوکَس‭ ‬می‌کنم‭ ‬روی‭ ‬چهره‌های‭ ‬خط‌خطی‭ ‬ناشده‭. ‬به‌رغم‭ ‬اینکه‭ ‬در‭ ‬اقلیت‌اند،‭ ‬به‭ ‬تکرارِ‭ ‬این‭ ‬مُهره‌های‭ ‬پهلوی‭ ‬هم‌ردیف‌شده‌ی‭ ‬هم‌رنگ،‭ ‬تنوع‭ ‬می‌بخشند‭. ‬خاموش‌اند‭. ‬سرها‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬زیر‭ ‬افکنده‌اند‭. ‬انتظار‭ ‬مولوی‭ ‬را‭ ‬می‌کشند‭.‬

بیش‭ ‬از‭ ‬پیش‭ ‬متمرکز‭ ‬جمعیت‭ ‬شده‌ام‭. ‬کشف‭ ‬لحظه‌های‭ ‬ناب‭ ‬و‭ ‬نادر،‭ ‬همان‭ ‬لحظه‌هایی‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬جمعیت‭ ‬به‭ ‬هیجان‭ ‬می‌آیند‭: ‬با‭ ‬چهره‌های‭ ‬برافروخته،‭ ‬با‭ ‬تپش‭ ‬تند‭ ‬قلب،‭ ‬فریادهایی‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬سر‭ ‬بی‌خودی‭ ‬می‌کشند‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬جلدِ‭ ‬تر‭ ‬و‭ ‬نمناک‭ ‬سر‭ ‬به‭ ‬سجده‭ ‬می‌برند‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬نُعوظ‭ ‬روحانی‭ ‬می‌رسند‭. ‬من‭ ‬آن‌قدر‭ ‬باید‭ ‬دقیق‭ ‬باشم‭ ‬که‭ ‬از‭ ‬کوچک‌ترین‭ ‬بُرِّش‭ ‬این‭ ‬لحظه‌ها‭ ‬غافل‭ ‬نمانم‭. ‬چشم‌ام‭ ‬از‭ ‬منظره‌یاب‭ ‬دور‭ ‬نمی‌شود‭. ‬نگاه‭ ‬می‌کنم‭ ‬و‭ ‬نگاه‭ ‬می‌کنم‭…‬

صدایی‭ ‬به‭ ‬گوش‭ ‬می‌رسد؛‭ ‬صدایی‭ ‬که‭ ‬نه‭ ‬آن‌قدر‭ ‬بلند‭ ‬است‭ ‬که‭ ‬بفهمم‭ ‬که‭ ‬کیست‭ ‬و‭ ‬نه‭ ‬آن‌قدر‭ ‬آهسته‭ ‬که‭ ‬هیچ‭ ‬نشنوم‭ ‬و‭ ‬بی‌خیالش‭ ‬باشم‭. ‬مطمئن‌ام‭ ‬که‭ ‬رفیق‌ام‭ ‬هم‭ ‬نیست؛‭ ‬چون‭ ‬صدای‭ ‬او‭ ‬آن‌قدر‭ ‬برایم‭ ‬آشناست‭ ‬که‭ ‬تا‭ ‬ها‭ ‬کند‭ ‬می‌فهمم‭ ‬که‭ ‬اوست‭. ‬غرق‭ ‬تصویربرداری‌ام‭. ‬مثل‭ ‬کسی‭ ‬که‭ ‬در‭ ‬خواب‭ ‬عمیق‭ ‬باشد‭ ‬و‭ ‬بلندترین‭ ‬صدا‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬تُن‭ ‬پایین‭ ‬بشنود‭ ‬و‭ ‬تشخیص‭ ‬داده‭ ‬نتواند‭. ‬دوربین‭ ‬را‭ ‬می‌گردانم‭. ‬چهره‌ها‭ ‬تُندتُند‭ ‬از‭ ‬مقابل‭ ‬منظره‌یاب،‭ ‬یک‌به‌یک‭ ‬رد‭ ‬می‌شوند‭. ‬دهنی‭ ‬نزدیک‭ ‬گوشم‭ ‬می‌شود‭:‬

‮«‬آن‭ ‬سرباز‭ ‬چه‭ ‬می‌گوید؟‭ ‬می‌شنوی؟‭ ‬گمان‭ ‬کنم‭ ‬که‭ ‬فرمان‭ ‬می‌گیرد‭… ‬یک‭ ‬وقت‭ ‬مانع‭ ‬کار‭ ‬ما‭ ‬نشود؟‮»‬‭ ‬همکارم‭ ‬است‭. ‬دست‌هایم‭ ‬از‭ ‬دوربین‭ ‬رها‭ ‬می‌شوند‭. ‬سرم‭ ‬را‭ ‬بلند‭ ‬می‌کنم‭ ‬و‭ ‬بیست‌متر‭ ‬آن‌سوتر‭ ‬را‭ ‬نگاه‭ ‬می‌کنم؛‭ ‬جایی‭ ‬که‭ ‬چندی‭ ‬پیش‭ ‬سرباز‭ ‬ایستاده‭ ‬بود،‭ ‬حال‭ ‬کسی‭ ‬نیست‭. ‬سرباز‭ ‬تغییر‭ ‬موقعیت‭ ‬داده‌است،‭ ‬آمده‌است‭ ‬این‌طرف‌تر‭. ‬آهسته‌آهسته‭ ‬قدم‭ ‬می‌زند‭. ‬گوش‭ ‬و‭ ‬دهانش‭ ‬به‭ ‬مخابره‌است‭. ‬صدای‭ ‬خِش‌خِش‭ ‬مخابره‭ ‬بهتر‭ ‬از‭ ‬گپ‌هایش‭ ‬به‭ ‬گوش‌مان‭ ‬می‌رسد‭. ‬در‭ ‬این‭ ‬جریان‭ ‬نگاه‌هایی‭ ‬به‭ ‬ما‭ ‬هم‭ ‬می‌اندازد‭. ‬به‭ ‬همکارم‭ ‬می‌گویم‭: ‬‮«‬پشتش‭ ‬نگرد‭. ‬فرمان‭ ‬می‌گیرد‭ ‬دیگر،‭ ‬و‭ ‬ظیفه‌ی‌شان‭ ‬است‭. ‬ربطی‭ ‬به‭ ‬ما‭ ‬ندارد‭. ‬فقط‭ ‬آمادگی‭ ‬مصاحبه‭ ‬را‭ ‬داشته‭ ‬باش‭…‬‮»‬

تصویر‭ ‬سرباز‭ ‬از‭ ‬روی‭ ‬منظره‌یاب‭ ‬محو‭ ‬شده‌است‭. ‬فقط‭ ‬سایه‌اش‭ ‬اندک‌اندک‭ ‬تکان‭ ‬می‌خورد‭ ‬و‭ ‬بعد‭ ‬سایه‌اش‭ ‬نیز‭ ‬گُم‭ ‬می‌شود‭. ‬احساس‭ ‬می‌کنم‭ ‬که‭ ‬خیلی‭ ‬نزدیک‭ ‬شده‌است؛‭ ‬چون‌که‭ ‬صدای‭ ‬کَرت‌کَرت‭ ‬بوت‌هایش‭ ‬را‭ ‬بر‭ ‬روی‭ ‬ریگ‌های‭ ‬داغ،‭ ‬از‭ ‬پهلوی‭ ‬گوشم‭ ‬می‌شنوم‭. ‬سرباز‭ ‬مسلح‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬از‭ ‬کنارم‭ ‬می‌گذرد،‭ ‬بدون‭ ‬اینکه‭ ‬چیزی‭ ‬بگوید‭. ‬فقط‭ ‬همین‌که‭ ‬نزدیک‌ام‭ ‬می‌رسد،‭ ‬نگاهی‭ ‬گذرا‭ ‬به‭ ‬من‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬دوربین‌ام‭ ‬می‌اندازد‭. ‬گپی‭ ‬نمی‌زند‭. ‬تنها‭ ‬نگاهم‭ ‬می‌کند‭. ‬تمام‭ ‬وجودش‭ ‬پر‭ ‬از‭ ‬احساس‭ ‬بیگانگی‭ ‬است‭. ‬قدِ‭ ‬پخچ‭ ‬دارد‭. ‬لاغر‭ ‬و‭ ‬استخوانی‭ ‬است‭. ‬ظاهراً‭ ‬کمرو‭ ‬و‭ ‬خجالتی‭ ‬به‭ ‬نظر‭ ‬می‌رسد‭. ‬ولی‭ ‬ممکن‭ ‬است‭ ‬باطن‭ ‬متفاوتی‭ ‬داشته‭ ‬باشد‭. ‬هر‭ ‬باری‭ ‬که‭ ‬سَیلم‭ ‬می‌کند،‭ ‬احساس‭ ‬می‌کنم‭ ‬که‭ ‬توقعی‭ ‬از‭ ‬من‭ ‬دارد‭ ‬یا‭ ‬چنین‭ ‬فکری‭ ‬در‭ ‬سر‭ ‬می‌پروراند‭. ‬در‭ ‬هر‭ ‬صورت‭ ‬محتمل‭ ‬نیست‭ ‬که‭ ‬مانع‭ ‬کارم‭ ‬بشود‭. ‬باز‭ ‬هم‭ ‬با‭ ‬دوربین‭ ‬مصروف‭ ‬می‌شوم‭.‬

موتری‭ ‬در‭ ‬فاصله‭ ‬دورتر‭ ‬از‭ ‬جمعیت‭ ‬توقف‭ ‬می‌کند؛‭ ‬از‭ ‬زیر‭ ‬تایرهای‭ ‬موتر‭ ‬گرد‭ ‬و‭ ‬خاک‭ ‬سنگینی‭ ‬به‭ ‬هوا‭ ‬بلند‭ ‬می‌شود‭. ‬جمعیت،‭ ‬شادیِ‭ ‬پایانِ‭ ‬انتظار‭ ‬روی‭ ‬چهره‌های‌شان‭ ‬موج‭ ‬می‌زند‭. ‬سرهای‌شان‭ ‬را‭ ‬می‌گردانند‭ ‬و‭ ‬به‭ ‬طرف‭ ‬موتر‭ ‬نگاه‭ ‬می‌کنند‭. ‬پشت‭ ‬شیشه‌های‭ ‬مسجد‭ ‬آدم‌ها‭ ‬با‭ ‬چهره‌های‭ ‬برافروخته‭ ‬و‭ ‬هیجانی‭ ‬ایستاده‌اند‭. ‬از‭ ‬موتر‭ ‬چشم‭ ‬بر‭ ‬نمی‌دارند‭. ‬گرد‭ ‬و‭ ‬خاک‭ ‬که‭ ‬فرو‭ ‬می‌نشیند‌،‭ ‬به‭ ‬یک‌بارگی‭ ‬دروازه‌های‭ ‬موتر‭ ‬باز‭ ‬می‌شوند‭. ‬چهار‭ ‬نفر‭ ‬با‭ ‬حوصله‌مندی‭ ‬تمام‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬پایین‭ ‬می‌شوند‭. ‬پا‭ ‬بر‭ ‬زمین‭ ‬می‌کوبند،‭ ‬سپس‭ ‬با‭ ‬حِشمَت‭ ‬و‭ ‬مُکنَت‭ ‬تمام‭ ‬به‭ ‬سوی‭ ‬جمعیت‭ ‬به‭ ‬راه‭ ‬می‌افتند‭. ‬نمازگزاران‭ ‬مضطرب‭ ‬و‭ ‬ناآرام‭ ‬اندک‌اندک‭ ‬می‌ایستند‭. ‬پس‭ ‬از‭ ‬ساعت‌ها‭ ‬سکوت‭ ‬و‭ ‬انتظاری،‭ ‬همهمه‌ای‭ ‬در‭ ‬میان‭ ‬جمعیت‭ ‬بلند‭ ‬می‌شود‭: ‬‮«‬مولوی‭ ‬صاحب‭ ‬آمد‭! ‬آمدند‭. ‬کُل‌شان‭ ‬یک‌جا‭ ‬هستند‭. ‬قاری‭ ‬صاحب‌ها‭ ‬هم‭ ‬هستند‭. ‬نگاه‭ ‬کنید‭…‬‮»‬

آماده‭ ‬می‌شویم‭. ‬دوربین‭ ‬را‭ ‬من‭ ‬می‌گیرم،‭ ‬سه‌پایه‭ ‬را‭ ‬می‌دهم‭ ‬به‭ ‬همکارم‭. ‬آهسته‌آهسته‭ ‬می‌رویم‭ ‬تا‭ ‬خود‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬جایگاهی‭ ‬که‭ ‬مولوی‭ ‬قرار‭ ‬است‭ ‬مستقر‭ ‬شود،‭ ‬برسانیم‭.‬

 

Share on facebook
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on telegram
Share on email
Share on print

این مطالب هم توصیه می‌شود: