لائیسیته: چرا سکولاریسمِ فرانسوی به آسانی قابل فهم نیست

قانون 1905 فرانسه که کلیسا و دولت را از هم جدا می‌کند، امروز بیش از یک قرن قدمت دارد. اصلِ لائیسیته یا سکولاریسم که در این قانون تعریف شده، گرچه با همین اسم در متن قانون نیامده، اما در جهان منحصربه‌فرد است و حالا تبدیل به بخشی جدایی‌ناپذیر از طبیعتِ سیاسی معاصر فرانسه شده است.

با این‌حال، این اصلْ به‌خاطرِ آن‌که قانونی یا نسبتا قدیمی‌ست، پاس داشته نمی‌شود. و اتفاقا اصلی جنجالی‌ست: هم در سطح ملی که مشمولِ مباحثی ضدونقیض است، و هم در سطح بین‌مللی که فرانسه اغلب متهم به داشتنِ یک نظامِ ناروادار و تبعیض‌آمیز متهم می‌شود.

لائیسیته محصول تکامل طولانیِ رابطهٔ کلیسا و دولت است. اروپای غربی تا زمان اصلاحاتْ از دولت روم تغذیه می‌شد، اما با قدرت‌گرفتنِ سلسلهٔ کاپِتی، فرانسه قدری از پاپ فاصله گرفت. از ابتدای سدهٔ 14م، فیلیپ چهارم پادشاه فرانسه با دخالت پاپ در امور پادشاهی مخالف بود. او سیاستی خودمختار دایر کرد که تاحدی دستگاه روحانیت را زیر چتر خود داشت و مقرر می‌کرد که حقوق مدنیْ برای هیچ کس اختیار ویژه‌ای قائل نمی‌شود؛ اصلی که جنگ‌های دینی اروپا به‌طرزی اسف‌بار آن را تایید کرد.

لائیسیته محصول تکامل طولانیِ رابطهٔ کلیسا و دولت است، و امروز بخشی جدایی‌ناپذیر از طبیعتِ سیاسی معاصر فرانسه است.

این مطالبهٔ دولت سپس جنبش گالیکان را احیا کرد که در دوران لوئی چهاردم و با اعلامیهٔ روحانیون فرانسه در 1682 به اوج خود رسید. تاییدِ تلویحیِ این‌که زمینِ بازی کلیسا محدود به معنویات و خارج از واقعیاتِ دنیوی‌ست، این ایده را که قدرت سیاسیْ مقدم بر قدرت مذهبی‌ست، به میراث ملی فرانسه افزود. بعدا جنبش روشنگری در فرانسه از این سنت‌شکنی بهره می‌بَرد و طی انقلاب فرانسه خود را از اصل قدیمیِ دگرسالاری جدا می‌کند.

حالا خردِ جهانی باید خود را علیه تاریک‌اندیشی و نارواداری مسلح کند! ژاکوبینیسم سعی می‌کند با ایجاد فرقهٔ «خدای تعالی» این خواست را محقق کند اما جمهوری فرانسه، آزادیِ فرقه‌ها (من‌جمله پروتستانیسم و یهودیت) و خصوصی‌سازیِ عقیده را بیشتر دوست دارد.

با این‌حال، امپراطوریْ مقتدرانه به حکومت برمی‌گردد. امضای پیمان موسوم به کنکوردا در 1802 بین ناپلئون اول و واتیکان، همراه می‌شود با تاسیس «سنهدرین بزرگ» (که آن هنگام تحت لوای مجمع مرکزی اسرائیلیان بود)، و نیز برقراری کلیسای اصلاحات و لوتران‌ها. نتیجتا اگر مقامات مذهبی، منصبی دولتی داشته باشند، تحت کنترل دولت باقی می‌مانند و باید به دولتْ سوگندِ وفاداری ادا کنند. دولت‌های آتی هم کمابیش حامیِ این منطق بودند که به‌هرحال عامل مجادلهٔ روزافزون میان سنت و مدرنیته بود.

برخوردِ بین «دو فرانسه»، جمهوری سوم را تهدید می‌کرد، و این جمهوری خود را اساسا به‌صورت دولتی سکولار تثبیت کرد. اما این مفهوم سکولار، جبههٔ ترقی‌خواهان را به جریان‌های متعدد منشعب کرد. اولی عمل‌گرا بود و هدفش سیادتِ آموزش و بهداشت و مراقبت‌های اجتماعی بود و در دو دههٔ آخر سدهٔ نوزدهم، منتج به تصویب چندین قانونِ «ملی‌سازی» شد. دومی نسبتا ایدئولوژیک بود و سعی کرد نوعی مذهب و افسانهٔ مدنی را جایگزین دو مذهبِ موجود کند ‌ــ‌ پانتئون (معبد خدایان) برای همین ساخته شد. سومی عمدتا سیاسی بود و می‌خواست تفکیک فضاهای دولتی از خصوصی را بیشتر کند تا هم از مداخله و هم تبعیض اجتناب شود ‌ــ‌ این برای تسکینِ مناقشه‌ای بود که می‌توانست برای کشور مضر باشد.

دکتر کولوسیمو معتقد است که در خارج از فرانسه، مفهوم لائیسیته با کژفهمی مواجه شده است.

مورد آخر که میانه‌روتر بود، اصل راهنمای قانون 1905 است. مطابق متن مادهٔ 2، «جمهوری فرانسه، فرقه‌ها را به رسمیت نمی‌شناسد، استخدام نمی‌کند، و به آن‌ها کمک مالی نمی‌کند»، و آزادی همهٔ آن‌ها را تضمین می‌کند، مشروط بر آن‌که مخلِ نظمِ عمومی نشوند. دولتْ حقوقِ خاصه‌ای را که به نهادها یا گروه‌های مذهبی اعطا شده بود، منسوخ می‌کند و خودِ مذهب را به امری شخصی و خصوصی محدود می‌کند. و فقط شهروندان را به رسمیت می‌شناسد، صرف‌نظر از سابقهٔ آن‌ها، خواه مذهبی یا قومی یا دیگر.

اما این قانونْ به‌رغم آن‌که گمان می‌رفت موجب نسخِ اجتماع‌گرایی شود، عاری از هرگونه تبعیض نیست. این قانونْ حولِ این نگاه تاریخی شکل گرفته بود که آیندهٔ بشر اساسا متکی بر متارکهٔ مذهب است. این «لائیسیم» موجب حذفِ بخشی از هویت فرهنگی فرانسه در این حوزهٔ به‌خصوص می‌شد. با وجود این، درنتیجهٔ دو جنگ جهانی، این خوش‌بینی کم شد و جمهوری پنجم، طی دورهٔ موسوم به «سی سال طلایی» از 1945 تا 1975، یک بارِ دیگر نوعی سیاستِ «التیام» را اتخاذ کرد.

مفهومِ لائیسیته به‌عنوان نوعی همزیستیِ مشترک و مقبول، بعد از دههٔ 1980 در دو نوبت تضعیف شد: اول با تکثیر مذاهب در اثر ورود مهاجران به فرانسه؛ و دوم درنتیجهٔ «بازگشت خدا» به سیاست ‌ــ‌ جنبشی که در سراسر دنیا پیدا رشد کرد. این معضلْ نخبگانِ فرانسه را بیش از هر زمان دیگری نگران کرده است. بازاندیشی در مذهب و همزمان حفظ اصول بنیادی آن، به امری حیاتی بدل شده است. اما جمهوری فرانسه، در مواجهه با افراط‌گرایی خصوصا اسلام رادیکال، و افزایش مطالباتِ اجتماع‌گرایانه، نیرومند ایستاده است.

سنگ بنای لائیسیته، اصل جامعیت است، و جامعه‌ای که از منافع خاصه فراتر برود، بدون اصلِ جامعیت نمی‌تواند وجود داشته باشد.

سال 2004، استفاده از نشانه‌های مذهبی در مدارس محدود شد و در 2010، مخفی‌کردنِ صورت در اماکن عمومی ممنوع شد، و در ادامهٔ این روند، در 2016 نصب تصاویر ولادت مسیح در ساختمان شهرداری‌ها ممنوع شد. افکار عمومی فرانسه، از برابری و بی‌طرفی تغذیه می‌شود، که جایگزینی برای مجوزهای مذهبی است.

جمهوری فرانسه کماکان مقاومت می‌کند، ولی از انتقاداتِ مداوم و فزاینده مصون نیست. در پاریس، محیط سیاسی و رسانه‌ای بین دو طیف تقسیم می‌شود: طرفدارانِ لائیسیتهٔ سختگیرانه که تجسمِ ارادهٔ عمومی علیه ارادهٔ خواص است، و طرفدارانِ لائیسسیتهٔ باز (از هردو دستهٔ لیبرال و لیبرتاری) که همسو با زمانهٔ خودشان هستند. اما این نزاع از مرزهای کشور فراتر رفته است و فرانسه مرتبا از سوی جامعهٔ بین‌مللی به نارواداریِ مذهبی متهم می‌شود. درعمل، این دو بحث در هم ادغام می‌شوند: لائیسیتهٔ سختگیرانه یعنی لائیسیتهٔ فرانسوی، دربرابر لائیسیتهٔ باز یعنی اجتماع‌گراییِ آنگلوساکسون.

اما این مجادله هرچه‌قدر هم خشن باشد، برای اکثریت مردم فرانسه، بازنگری در قانون 1905 غیرقابل تصور به‌نظر می‌رسد. درواقع چنین تغییری، عنصر ملیِ اتحادبخش در فرانسه، و منطق سیاسی‌ای که ساختار فرهنگی کشور را شکل می‌دهد، و اصلِ متارکهٔ مذهب را که به تاریخش روح می‌بخشد، با چالشی بنیادین روبه‌رو می‌کند. در خارج از کشور هم لائیسیته با نافهمیِ زیادی مواجه شده است، که با توجه به روند جهانی‌سازی مالیِ فعلی ‌ــ‌ که حقوق فردی را به اخوت جمعی ترجیح می‌دهد ‌ــ‌ جای تعجب ندارد. اما در فرانسه، جامعهٔ سیاسی بر جوامع خیالی ارجحیت دارد، چون تنها ساختاری‌ست که می‌تواند هم آزادی و هم برابری را تضمین کند. سنگ بنای لائیسیته، اصل جامعیت است، و جامعه‌ای که از منافع خاصه فراتر برود، بدون اصلِ جامعیت نمی‌تواند وجود داشته باشد.

 

برچسب خورده

880 پاسخ

  2. Theo dõi bóng đá mỗi ngày cùng kèo nhà cái với hệ thống lịch đấu, kết quả và thứ hạng đội bóng được cập nhật thường xuyên. Nền tảng https://keonhacais.cash/ tối ưu hiển thị, giúp người dùng dễ dàng tra cứu thông tin và theo dõi tiến trình giải đấu. Nhờ duy trì dữ liệu chính xác và ổn định, keonhacaiscash dần trở thành nguồn tham khảo quen thuộc của cộng đồng bóng đá.

    پاسخ

  3. Vào okwintv ngay hôm nay để xem trực tiếp bóng đá miễn phí với lịch thi đấu chi tiết, kết quả nhanh và BXH đầy đủ. Với hình ảnh HD, âm thanh rõ ràng và đường truyền ổn định, okwin truc tiep bong da mang đến trải nghiệm theo dõi trận đấu trọn vẹn. Kết hợp cùng bình luận viên chuyên nghiệp, okwintvglobal tiếp tục duy trì uy tín và thu hút cộng đồng yêu bóng đá.

    پاسخ

  4. xoilac tái hiện trọn vẹn sức nóng của mỗi vòng đấu, nơi cảm xúc thăng hoa theo từng đường bóng và từng tiếng reo hò. Nhờ tốc độ phát sóng ổn định và bình luận tiếng Việt sinh động, xoilac tv giúp người xem không bỏ lỡ bất kỳ khoảnh khắc bùng nổ nào. Chính sự đầu tư nghiêm túc vào trải nghiệm đã giúp xoilactv88net xây dựng hình ảnh thương hiệu vững chắc.

    پاسخ

  5. cakhiatv không chỉ là nền tảng phát sóng bóng đá miễn phí mà còn là nơi kết nối cộng đồng yêu thể thao trên khắp cả nước. Với kho trận đấu phong phú và bình luận tiếng Việt rõ ràng, https://cakhiatv.feedback/ giúp người xem dễ dàng theo dõi và cảm nhận trọn vẹn diễn biến trên sân. Chính sự ổn định và tiện lợi này đã giúp cakhiatvfeedback xây dựng hình ảnh thương hiệu bóng đá trực tuyến được nhiều người lựa chọn.

    پاسخ

  6. Khám phá ngay Nhà cái uy tín – nơi tổng hợp review, so sánh và xếp hạng các nền tảng cá cược trực tuyến dựa trên trải nghiệm thực tế và dữ liệu đáng tin cậy. nhacaiuytin.talk mang đến thông tin minh bạch, phân tích ưu nhược điểm và nhận định chi tiết, giúp người chơi ra quyết định nhanh chóng và chính xác. Nhờ cơ chế bảo mật nhiều lớp, nhacaiuytintalk giữ vững vị thế trên thị trường.

    پاسخ

  7. Kèo nhà cái là điểm đến quen thuộc của cộng đồng yêu bóng đá khi cần theo dõi thông tin trận đấu theo hướng trực quan và dễ nắm bắt thông tin hiệu quả. Truy cập https://keonhacai.pw/ để theo dõi tỷ lệ kèo châu Á, kèo châu Âu, biến động kèo và các thống kê liên quan trước giờ bóng lăn. Với khả năng cập nhật nhanh và ổn định, keonhacaipw giúp trải nghiệm xem bóng đá luôn liền mạch và đáng tin cậy.

    پاسخ

  8. Theo phản hồi từ người chơi, W88 ghi điểm nhờ nền tảng hoạt động mượt mà, ít gián đoạn và khả năng cập nhật dữ liệu thể thao khá nhanh, đặc biệt ở các giải bóng đá lớn. Truy cập https://w88.ca/ để trực tiếp trải nghiệm sân chơi cá cược được cộng đồng đánh giá tích cực về độ an toàn và tính tiện lợi. Sự cân bằng giữa thể thao và các hình thức giải trí khác giúp w88ca phù hợp với nhiều nhóm người dùng.

    پاسخ

  271. 78win được cộng đồng game thủ tin tưởng nhờ khả năng duy trì trải nghiệm ổn định, bảo mật chặt chẽ và chất lượng dịch vụ nhất quán trong thời gian dài. Trải nghiệm ngay 78win01 để tận hưởng nền tảng hiện đại, thao tác linh hoạt và hỗ trợ vận hành mượt mà. Với giấy phép hợp pháp từ các tổ chức quốc tế, 78winsoccer ngày càng khẳng định vị thế uy tín.

    پاسخ

  473. f168 là nền tảng cá cược trực tuyến uy tín tại Việt Nam, phát triển theo định hướng minh bạch và chuyên nghiệp. Với cộng đồng hơn 2,1 triệu tài khoản thành viên, f168 xây dựng hệ sinh thái giải trí ổn định và duy trì sức hút bền vững trên thị trường. Hoạt động hợp pháp dưới giấy phép Isle of Man, f168comco từng bước khẳng định vị thế thương hiệu hàng đầu.

    پاسخ

  726. Luckywin – nền tảng giải trí trực tuyến uy tín 2026 được nhiều người chơi lựa chọn nhờ công nghệ hiện đại, giao diện thân thiện và hệ thống vận hành ổn định. Trải nghiệm ngay https://luckywinz.dev/ để khám phá kho trò chơi đa dạng từ thể thao, casino đến bắn cá cùng tốc độ truy cập mượt mà trên mọi thiết bị. Với tiêu chuẩn bảo mật tiên tiến và cơ chế kiểm soát minh bạch, luckywinzdev mang đến môi trường giải trí an toàn cho cộng đồng game thủ.

    پاسخ

  868. u888 thu hút mình khi thấy các bài viết giới thiệu và đánh giá nền tảng này trên nhiều diễn đàn người chơi trực tuyến. Sau thời gian dài sử dụng, mình thấy link vào u888 duy trì tốc độ truy cập ổn định và giao diện được tối ưu khá tốt để người dùng thao tác thuận tiện hơn. Sau một thời gian trải nghiệm, mình đánh giá u888jhcom là nền tảng được đầu tư khá rõ vào hạ tầng công nghệ và hướng đến việc xây dựng hệ sinh thái giải trí trực tuyến ổn định.

    پاسخ

  877. cm88 là một trong những nền tảng giải trí trực tuyến mình có ấn tượng khá tốt sau khi dành thời gian trải nghiệm thử trong vài ngày. Điểm mình chú ý đầu tiên là giao diện cm88-bet.com được thiết kế khá rõ ràng, các khu vực trò chơi sắp xếp hợp lý nên thao tác tìm kiếm không mất nhiều thời gian. Trong quá trình sử dụng, tốc độ xử lý dữ liệu và phản hồi hệ thống cũng khá ổn định. Bên cạnh đó, kho trò chơi tại cm88betcom khá đa dạng từ thể thao, xổ số cho đến game bài và nổ hũ, tạo cảm giác có nhiều lựa chọn giải trí trong cùng một hệ thống.

    پاسخ

پاسخ دادن به LarryDrade لغو پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *