ادبیات، جامعه،‌ سیاست

اندیشه

ژئوپولیتیک جدید هوش مصنوعی: آیا برای مقابله با تهدید آماده‌ایم؟

اتحاد قدرتمند و پرمنفعت میان هوش مصنوعی و جامعه‌ٔ اطلاعات‌محور، شبکه‌های اجتماعی را به معماران تعاملات ما تبدیل کرده و این وضعیت، باعث بروز نگرانی‌هایی جدی در خصوص از کنترل خارج شدن انقلاب الگوریتمی مطرح شده است. انقلابی که ظاهرا...

رسوب: چالش بزرگ مقاومت در برابر باورهای کلیشه‌ای

اغلب گفته می‌شود که قضاوت‌ها و رفتارهای ما در واقع معلول شهود آنی و احساسات درونی است و استدلال پس از آن اتفاق می‌افتد. اما این ادعا یک نکته مهم را از قلم انداخته است. تحقیقات نشان می‌دهد که استدلال...

خدا با کائنات تاس‌بازی نمی‌کند: منظور انیشتین چه بود؟

اینشتین نابغه فلسفه بود، نه مذهب. چندین سال بعد وقتی از او سوال شد که آیا به خدا اعتقاد دارد، پاسخ داد: «من به خدای اسپینوزا ایمان دارم، که خود را در هماهنگی قانونمند همه موجودات نشان می‌دهد، نه به...

چرا فقط علم می‌تواند به تمام سوالات بزرگ پاسخ دهد؟

زرادخانه سه گانه علم - مشاهده، تحلیل و محاسبه - اکنون آماده برخورد با سوالات واقعی بزرگ است. آنها یک ترتیب زمانی را بررسی می‌کنند: جهان چگونه آغاز شد؟ چطور ماده در جهان زنده شد؟ و چگونه ماده‌ی زندگی خودآگاهی...

فرهنگ‌ها، ملت‌ها و مذاهب سنگ نیستند؛ تغییر می‌کنند

هانس روسلینگ، متخصص فقید سلامت جهانی، می‌گوید: جمله «آفریقا محکوم به فقر است» برداشت اشتباه از اقتضای سرنوشت است، اعتقاد بر این که ویژگی‌های ذاتی، تعیین کننده سرنوشت کشورها یا فرهنگ‌ها است. اما چرا فقر اتفاق می‌افتد و چگونه می‌توان...

نگاهی به کتاب «تاریخ فلسفه اسلامی» اثر کلس گرینل

گرينل در كتاب خود «تاريخ فلسفهء اسلامى» چهرهء متفاوتى از جريانِ فكرِ فلسفىْ به ما نشان می‌دهد و بر خلاف كسانى كه سدهء دوازدهم و سيزدهم را پايان فلسفه در عالم اسلامى می‌پندارند، بر آن است كه فكر فلسفى پس از...

خشم برای خلاقیت به مثابه سوخت است؛ بگذاریم بسوزاند!

 ثرایا شمالی، نویسنده و فعال اجتماعی،‌ می‌گوید: «زنان می‌توانند خشم خود را کنترل کنند، به نحوی که آرام آرام از آن‌ها بیرون بزند، و یا این که می‌توانند به آن جهت دهند و به شیوه‌هایی زیبا و نیرومند آن را...

آیا ما در یک دوره پساحقیقت زندگی می‌کنیم؟

این روزها مکررا گفته می‌شود که به دوره ترسناکی از پساحقیقت وارد شده‌ایم که در آن نه تنها حقایقی مشخص، بلکه حتی تمام تاریخ ممکن است جعل شده باشد. اما اگر این دوران پساحقیقت باشد، پس چه زمانی دقیقا دوره...

رفتارشناسی غایت‌گرا؛ یا چگونه پلنگ تجسم کنیم؟

ذهن ما وجودی مرموز در مغز ما نیست بلکه معادل الگوهای درازمدت رفتار بیرونی ماست. این نظریه از فلسفه «غایت‌گرایی» ارسطو سرچشمه می‌گیرد؛ فلسفه‌ای که می‌گوید، نتیجه غایی مهم است و نه ابزار رسیدن به آن.

آیا حق داریم به هر آن‌چه خواستیم باور داشته باشیم؟

باور‌ها پنداری از واقعیت‌اند: باور کردن به امری لاجرم به معنای «واقعیت» پنداشتن آن است. همزمان، باور و عقیده نوعی آرزوی «واقعیت داشتن» امری‌ تلقی  می‌شود، اما صرفا اعتقاد داشتن، آن را تبدیل به واقعیت نمی‌کند. با این وجود، آیا حق...