ادبیات، جامعه،‌ سیاست

اندیشه

از قضیه «پته‌خزانه» چه می‌توان آموخت؟ | بخش اول: «پته خزانه چیست؟»

این مقاله درباره جنبه‌های مختلف قضیه «پته خزانه» به دو بخش تقسیم شده که به نوبت منتشر خواهد شد. در بخش اول درباره «پته خزانه»، سابقه‌ تاریخی آن و نظرات موافقان و مخالفان بحث خواهد شد. در بخش دوم، نقش...

شایسته‌سالاری نه‌تنها باورِ غلطی است، که مضر هم هست

بیشتر مردم، نه‌تنها فکر می‌کنند که شایسته‌سالاریْ الگوی مناسب برای ادارۀ جهان است، بلکه معتقدند دنیای ما واقعا بر مدارِ شایسته‌سالاری می‌گردد. اما شایسته‌سالاری، نه فقط باوری غلط است، بلکه تحقیقاتِ فزایندۀ علوم روان‌شناسی و عصب‌شناسی نشان می‌دهد که این...

آن‌چه انسان‌ها را از هم جدا می‌کند، دین و سیاست نیست: شرم است

در این زمانه، چگونه می‌توانیم پیوند مستقیم‌تری با دیگران برقرار کنیم؟ برای شروع می‌توانیم با همۀ عُرف‌ها، نهادها، فناوری‌ها و طرزفکرهایی که ما را ازهم جدا نگه می‌دارند، به مخالفت بپردازیم و پیوندهای اجتماعی که ما را به انسان‌های واقعی تبدیل...

نقدی بر تاریخ‌نویسی عاشقانه: هرات در دوره حکومت اولاد و احفاد تیمورشاه

بعضى از مورخين، حوادث و رویدادهای تاریخی را، بر حسب حب و بغضی که نسبت به عوامل و اسباب وقوع آنها دارند، بررسی و بازگو می‌نمایند. این سوءِ تعبیر از تاریخ، به حوزه‌ی خاصی منسوب نبوده، در میان هر ملت...

باورِ بدون شواهد به لحاظ اخلاقی در هرحالی خطا است

آن‌چه بدان باور داریم از اهمیت عملی بسیار بالایی برخوردار است. باور‌های نادرست در باب وقایع اجتماعی یا فیزیکی، سبب عادات نا‌به‌جا در عمل می‌شود. این فرآیند در نهایتِ خود می‌تواند به امری تبدیل شود که زندگانی ما را با...

ژورنالیسم در هزار کلمه!

چرا هزار کلمه؟ چون صرفه‌جویی در مصرف واژه‌ها و نوشتن یک خبر، گزارش‌ یا تحلیل با کمترین شمار ممکن کلمات، مهارتی مهم در ژورنالیسم است و دلایل معقولی دارد؛  کمترینش این‌که روزنامه‌نگار را وامی‌دارد که به جای حاشیه‌پردازی‌های نالازم برود...

ژئوپولیتیک جدید هوش مصنوعی: آیا برای مقابله با تهدید آماده‌ایم؟

اتحاد قدرتمند و پرمنفعت میان هوش مصنوعی و جامعه‌ٔ اطلاعات‌محور، شبکه‌های اجتماعی را به معماران تعاملات ما تبدیل کرده و این وضعیت، باعث بروز نگرانی‌هایی جدی در خصوص از کنترل خارج شدن انقلاب الگوریتمی مطرح شده است. انقلابی که ظاهرا...

رسوب: چالش بزرگ مقاومت در برابر باورهای کلیشه‌ای

اغلب گفته می‌شود که قضاوت‌ها و رفتارهای ما در واقع معلول شهود آنی و احساسات درونی است و استدلال پس از آن اتفاق می‌افتد. اما این ادعا یک نکته مهم را از قلم انداخته است. تحقیقات نشان می‌دهد که استدلال...

خدا با کائنات تاس‌بازی نمی‌کند: منظور انیشتین چه بود؟

اینشتین نابغه فلسفه بود، نه مذهب. چندین سال بعد وقتی از او سوال شد که آیا به خدا اعتقاد دارد، پاسخ داد: «من به خدای اسپینوزا ایمان دارم، که خود را در هماهنگی قانونمند همه موجودات نشان می‌دهد، نه به...

چرا فقط علم می‌تواند به تمام سوالات بزرگ پاسخ دهد؟

زرادخانه سه گانه علم - مشاهده، تحلیل و محاسبه - اکنون آماده برخورد با سوالات واقعی بزرگ است. آنها یک ترتیب زمانی را بررسی می‌کنند: جهان چگونه آغاز شد؟ چطور ماده در جهان زنده شد؟ و چگونه ماده‌ی زندگی خودآگاهی...