بازگشت هابیل: همچنان قالب‌‌شکن

۱۱۴۲۸۹۱۰_۱۰۱۵۳۹۸۸۵۶۰۹۶۴۷۴۱_۱۴۰۶۶۴۰۹۲_o
بازگشت هابیل ششمین رمان سیامک هروی‌ست.

بازگشت هابیل ششمین رمان سیامک هروی را که به تازگی در ۲۷۰ صفحه با تیراژ یک هزار جلد از سوی نشر زریاب به چاپ رسیده، از جهات مختلف می‌توان بررسی کرد. به باور نگارنده که از نزدیک در جریان نگارش این رمان و بازنویسی‌های متعدد آن بوده‌ام، اول از همه باید همت و پشتکار سیامک برای خلق آثار ادبی‌اش را ستود.

کارهای سیامک هروی نشان می‌دهد که او رمان‌نویسی جدی‌ست و همواره به کاربرد تکنیک‌ها و عناصر متفاوت در نوشتن می‌اندیشد. او در بازگشت هابیل نیز، مثل کتاب قبلی‌اش «گرداب سیاه» از روشی نسبتا نامتعارف در ادبیات فارسی در روایت داستانش کار گرفته است. هروی می‌گوید درون مایه رمان جدیدش «بازگشت هابیل» را خرد جمعی تشکیل می‌دهد که در لایه‌های آن می‌توان عشق، عصیان، فریبکاری و تظاهر به دینداری و جهل را دید و شناخت.

روایت این رمان با طنزی سیاه همراه است که می‌توان حزن‌انگیز و در عین‌حال خنده‌دار باشد. ماجرای اصلی این رمان بازگشت هابیل، کسی که قبلا در مرز ایران و افغانستان کشته شده به قریه‌اش است. همه او را جن می‌پندارند و ملای روستا حکم قتلش را صادر می‌کند و در این میان حتی پدر هابیل نیز بدون تامل در پی کشتن اوست.

داستان از یک شب بارانی آغاز می‌شود. مردی در نیمه شب، دروازه آسیابی را برای رهایی از باران می‌کوبد و آسیابانی به نام رستم دروازه را می‌گشاید. آن مرد به آسیاب پناه می‌برد. آسیابان که سیمای عجیب و غریبی دارد، قصه‌گوست. او برای آن مرد به شرطی پناه می‌دهد که قصه‌ای بشنود و دم نزد و آن مرد برای رسیدن به آرامش تعهد به شنیدن قصه می‌کند و دم نمی‌زند. آسیابان داستانش را شروع می‌کند. داستانی که همان قصه‌ی بازگشت هابیل است. داستان با آمدن آن مرد به آسیاب شروع و با رفتنش ختم می‌شود. این رمان سی و یک فصل دارد و رستم روای بیست و نه فصل آن است.

این‌که این ساختار از نظر ادبی تا چه حد به صورت موثری به کار رفته بحثی جداست،‌ اما این نکته که نویسنده در این رمان و نیز در رمان قبلی‌اش «گرداب سیاه» به صورتی جدی در پی کاربرد روایت‌های نامتعارف و خلاقانه در روایت داستان است، ارزش کمی ندارد. این کار سیامک هروی را می‌توان به نوعی خروج از کلیشه‌های نوشتاری رایج در ادبیات فارسی، بخصوص ادبیات افغانستان شمرد.

۱۱۲۹۷۲۹۸_۱۰۱۵۳۹۸۸۵۶۲۰۸۹۷۴۱_۱۹۹۶۱۳۷۴۵۳_o
سیامک هروی نزدیک به دوسال روی «بازگشت هابیل» کار کرده و می‌گوید هفت‌بار آن‌را بازخوانی کرده است.

مثل هر نویسنده‌ای سیامک هروی نوشتار خاص خود را در رمان دارد. تمرکز او بیشتر بر روایت قصه‌ است تا خود متن. از این جهت بسیاری از خواننده‌هایش احتمالا خوانش آثار او را آسان، جذاب خواهند دانست. هرچند، برای برخی دیگر، شیوه‌ی نوشتاری نویسنده ممکن است جایی برای مشارکت ذهنی خواننده در تکمیل داستان باقی نگذارد.

با این‌همه، در نهایت این قضاوت مخاطب است که بیشترین تاثیر در خوانده‌شدن یک متن را دارد و نه تحلیل یک منتقد.

سیامک هروی نزدیک به دوسال روی «بازگشت هابیل» کار کرده و می‌گوید هفت‌بار آن‌را بازخوانی کرده است.

مشخص است که نویسنده با مردم، عنعنات، کنش‌ها و واکنش‌ها و ساختار و بافت‌های جامعه‌اش آشناست. داستان‌های او بیشتر در روستا‌ها اتفاق می‌افتند. هروی می‌گوید به این باور است که زندگی در افغانستان هنوز هم روستایی‌ست و مدرنیته‌ی نیم بند شهرها درگیر ارزش‌های بومی‌ و روستایی‌ست و یکی از نتایج آن این است که مردم اغلب به سادگی حاضرند آستین به تکفیر و مجازات کسی برزنند.

نکته‌ی دیگری که ارزش اشاره دارد، حجم رمان است. در قالب‌های استاندارد ادبی یک رمان حداقل پنجاه هزار کلمه است، یک رمان کوتاه حداقل سی‌هزار. هرچند این حجم‌ها صرفا جنبه مقایسوی دارد و الزاما به این معنا نیست که رمانی کمتر از پنجاه‌هزار کلمه اثر باارزشی به حساب نمی‌آید، اما از سوی دیگر «رمان» خواندن نوشته‌‌های ده‌ پانزده‌ هزار کلمه‌ای نیز ضربه‌ای‌ست که بر پیکر شکننده ادبیات فارسی وارد می‌شود.

بنابراین، حجم یک رمان هرچند همیشه محکی برای خوب یا بد بودن یک اثر نیست،‌ اما رعایت‌ استاندارد‌هایی قبول شده در این باب نیز یک امر حتمی‌ست و گرنه مرز بین قالب‌های داستانی، رمان و رمان کوتاه و داستان کوتاه مغشوش‌تر از این خواهد شد که هست.

گذشته از آن، حجم یک اثر از این جهت اهمیت دارد که بسط دادن مضمونی در قالب یک رمان ادبی نیازمند پشتکار و حوصله و نوشتن و بازنویسی‌های متعدد و زمان‌بر است. نویسنده‌ای که حجم قابل قبولی در قالب‌های مشخص داستانی تولید می‌کند، نشان می‌دهد که به نویسندگی و مخاطب خود احترام می‌گذارد. سیامک هروی با آثارش نشان داده که از جمله همین نویسندگان است.

بازگشت هابیل را می‌توانید از این کتابفروشی‌ها بدست آورید:

این کتاب را از این کتاب‌فروشی‌ها به دست آورده می‌توانید:
نماینده‌گی نشر زریاب: کتاب‌فروشی داوود فیضی جوی‌شیر
کتاب‌فروشی سعید، واقع جاده آسمایی، آسمایی پلازا
کتاب‌فروشی سعادت، واقع شهرآرا/ دهن باغ
کتاب‌فروشی عرفان، واقع چهارراهی شهید، کارته سه
کتاب‌فروشی نسل نو، مارکیت ملی، پل سرخ
کتاب‌فروشی علمی فرهنگی، واقع طبقه تحتانی کابل سیتی سنتر
کتاب‌فروشی رسالت واقع چهارراهی انصاری
کتاب‌فروشی الهدا، واقع دانشگاه کابل

.

درباره‌ی نویسنده

عزیز حکیمی

عزیز حکیمی

اهل هرات، ساکن جزایر مالت،‌ روزنامه‌نگار، علاقه‌مند ادبیات فارسی و انگلیسی و برنامه‌نویسی وب. از عزیز یک رمان به زبان ایتالیایی ترجمه و منتشر شده و در حال حاضر روی رمان دوم و یک مجموعه داستان کوتاه کار می‌کند. او مقالاتی در رسانه‌های مختلف فارسی‌زبان و نشریات خارجی منتشر کرده است. عزیز بنیان‌گذار و سردبیر مجله‌ی ادبی نبشت و نشر نبشت است.

۳ دیدگاه

برای درج دیدگاه خود اینجا کلیک کنید

تازه‌ها

پرخواننده‌ترین‌ها