ادبیات، جامعه، سیاست

z19tTNd8YxJnaDwQiNC7yCUkgbr

عنوان فیلم: نابودی

کارگردان: الکس گارلند

فیلمنامه‌: الکس گارلند، جف واندرمیر

هنرمندان: ناتالی پورتمن، جنیفر جیسون لی، تسا تامپسون

سال اکران: ۲۰۱۸

امتیاز: ۶/۸ از ۱۰

سینما و نقد فیلم |

نابودی: نگاهی متفاوت به داستانی کلیشه‌ای

برایان تالریکو

«نابودی» فیلمی آینده‌نگرانه و آزاردهنده از الکس گارلند، در همان دسته‌بندی‌های سرراستِ موج اخیرِ فیلم‌های علمی‌تخیلی قرار نمی‌گیرد.

فیلم‌های علمی‌تخیلی، خواه فیلم‌های بزرگی مثل «بلید رانر ۲۰۴۹» یا محصولات نت‌فلیکس مثل «لال» و « پارادوکس کلاورفیلد»، همیشه در لیست برترین فیلم‌های سال‌های اخیر قرار داشته‌اند که البته این را تاحد زیادی مدیون فیلم‌هایی چون «۲۰۰۱» استنلی کوبریک، «بلید رانر» ریدلی اسکات، و «ماتریکس» واچوفسکی‌ها هستند. حتی درون این موج، ندرتا فیلمی را می‌بینید که از فیلم‌های تارکوفسکی مثلا «سولاریس» یا «استاکر» الگو گرفته باشند ‌ــ‌ فیلم‌هایی که از ژانر علمی‌تخیلی به شیوه‌ای آزاردهنده استفاده می‌کردند و برای همین هم موفقیت این‌گونه فیلم‌ها تقریبا غیرممکن بود.

باورش واقعا سخت است که استودیوی پارامونت اصلا نمی‌دانست با «نابودی» چه باید بکند، چون تبلیغی برای آن نکرد و تا چند روز پیش از اکران آن را از مطبوعات مخفی کرد و سرانجام هم آن را برای عرضه در بازارهای بین‌المللی به نتفلیکس فروخت. شاید هنوز از شکست فیلم «مادر!» افسوس می‌خورند اما درواقع دارند یک ژانر گرانبها را به خاک می‌سپارند: اثری بلندپروازانه و چالش‌انگیز که مردم تا سال‌ها دربارهٔ آن بحث خواهند کرد. از دستش ندهید.

در صحنه‌های آغازین «نابودی»، چیزی مثل شهاب‌سنگ به یک فانوس دریایی اصابت می‌کند. در یک فلش‌فوروارد، انگار مردی با لباس ضدشیمایی دارد از زنی بازجویی می‌کند. عده‌ای از پشت شیشه این بازجویی را تماشا می‌کنند و ماسک محافظ به صورت زده‌اند، گرچه در همان اتاق بازجویی نیستند. این زن کیست؟ چرا همه با او مثل یک تهدیدِ بیولوژیک برخورد می‌کنند؟

فلش‌بک می‌خورد و دوباره انگار برمی‌گردیم به زمانی که هنوز لِنا (ناتالی پورتمن) احتمالا به رادیواکتیو آلوده نشده بود: او از پله‌ها بالا می‌رود و به اتاق خوابش وارد می‌شود. لنا یک زیست‌شناس موفق است؛ شوهرش کِین (اُسکار آیزاک) تکاور ارتش بود و به عملیاتی مخفی اعزام شد و یک سال است که دیگر کشته‌شده محسوب می‌شود.

در یک فلش‌بک دیگر، گارلند صحنه‌ای را از کِین نشان می‌دهد که خوشحال و خندان است. بیننده حس می‌کند یک جای کار می‌لنگد. گارلند واقعا نبوغ‌آمیز عمل می‌کند، ازین نظر که در یک نما یا خط یا فلش‌بکِ سریع، اطلاعات را به آدم می‌رساند ‌ــ‌ البته فقط همان‌قدر که نیاز داریم تا اتفاق پیش‌روی‌مان را هضم و تحلیل کنیم، اما درعین‌حال همواره یک قدم از ما جلوتر است و ما را وادار می‌کند ماجرا را دنبال کنیم. بعد کِین ناگهان خون بالا می‌آورَد.

خیلی زود لنا به مکانی موسوم به قلمروی جنوبی می‌رسد که درواقع یک قرارگاه پژوهشی در چندمایلیِ همان فانوس دریاییِ اول فیلم است. در افق، نزدیک درختان، او چیزی را می‌بیند که شبیهِ دیواره‌ای رنگین‌کمان‌مانند است. دکتر ونترِس (جنیفر جیسون لی) به او می‌گوید که این دیواره نوعی «منشور» است و این‌که سه سال روی آن تحقیق کرده‌اند. آن طرفِ منشور، سیگنال‌های رادیویی منعکس نمی‌شود و هیچ‌کدام از اعزام‌شدگان به آن‌جا جان به در نبرده‌اند.

ظاهرِ امر این است که چیزی آنجاست که آدم‌ها را می‌کُشد یا آدم‌ها را دیوانه می‌کند و آن‌ها خودشان همدیگر را می‌کُشند. لِنا، دکتر ونترس، و سه نفر دیگر ‌ــ‌ آنیا (جینا رودریگز)، شای جوسی (تسا تامپسون)، و کاس (تووا نووتنی) ‌ــ‌ می‌خواهند واردِ منشور شوند و خود را به فانوس دریایی برسانند و برگردند. البته اگر برگشتی در کار باشد.

اگر برای‌تان سوال شده که تا این‌جای مطلب، چه‌قدر از فیلم لو رفته است، باید بگویم که تقریبا هیچی. «نابودی» درواقع وقتی شروع می‌شود که این تیم وارد جنگل می‌شود: محلی معرکه برای نمایان‌شدن تدریجی یک داستان علمی‌تخیلی. این‌جا سیارهٔ بیگانگان نیست، اما در میان آن درختان نوعی خطر و ایرادِ بیولوژیک حس می‌شود. گارلند در هر نوبت فقط مقداری از داستان را آشکار می‌کند که سردرگم شویم اما درعین‌حال کنارِ لنا و تیمش بمانیم. این فیلم بین گم‌گشتگی و بازیِ استخوان‌دار بازیگرانش موازنه‌ای برقرار می‌کند ‌ــ‌ بازیگران ما را در تمام سکانس‌ها درگیر می‌کنند طوری که خطر را باور می‌کنیم.

«نابودی» ممکن بود خیلی راحت به ابتذال کشیده شود یا احمقانه از آب درآید. اگر بعضی صحنه‌های ترسناک‌ترش را برای‌تان تعریف می‌کردم، شاید می‌خندیدید، اما گارلند راهی پیدا می‌کند که این دیوانگی خوب از آب درآید و تماشای بازی متوازنِ شخصیت‌ها واقعا لذتبخش است.

 

به اشتراک گذاری بر روی facebook
به اشتراک گذاری بر روی twitter
به اشتراک گذاری بر روی whatsapp
به اشتراک گذاری بر روی telegram
به اشتراک گذاری بر روی email
به اشتراک گذاری بر روی print

Designed & Developed by Nebesht Media