چرا «نظریهٔ همه‌چیز» بی‌معناست

نظریهٔ همه‌چیز، این‌که توضیحی واحد برای تمام هستیِ مادی داشته باشیم، همواره تئوریِ جذابی بوده است. ولی واقعا نظریهٔ همه‌چیز چیست؟ هدف این نظریه، پیش‌بینی تمام رویدادهای آینده نیست. این نظریه برای تشریح هویت شما، یا بُردنِ قرعه‌کشی، یا پیشگوییِ طول عمر شما نیست. به جامعه‌شناسی، اقتصاد، یا جغرافی هم ربط ندارد. نوعی وحی هم نیست.

نظریهٔ همه‌چیز به‌رغم اسمِ پرطمطراقش، در واقع تئوری‌ای است که سعی می‌کند نحوهٔ تعاملِ ذراتِ بنیادیِ ماده با همدیگر را به‌شکلی واحد و بی‌نقص توضیح دهد. منظور از ذرات بنیادی، اجزای سازندهٔ جهان (از جمله خود ما) است. هدفِ این تئوری این است که نشان دهد چهار نیروی بنیادی طبیعت ‌ــ‌ یعنی: جاذبه، الکترومغناطیس، نیروهای ضعیف، و نیروهای قوی ‌ــ‌ مظاهرِ یک نیروی اساسیِ واحد هستند که پنهان مانده است. نظریهٔ همه‌چیز بر این فرض متکی است که اگر اعماقِ واقعیتِ مادی را با وضوحِ کافی درک کنیم، همهٔ نیروها را «یکی» خواهیم دید.

بر این اساس، دلیلِ این‌که ما این وحدت را نمی‌بینیم، این است که فقط در انرژی‌های بالا قابل مشاهده است، یعنی در سطوحی از انرژی که حتی پرقدرت‌ترین ماشین‌های ساخت بشر قادر به تولید آن نیستند. چهار نیروی یادشده، مثل چهار رودخانه هستند که در بالادست به هم وصل می‌شوند؛ یعنی در سطحی بالاتر ابتدا سه شاخه می‌شوند، و بعد باز به هم می‌پیوندند و دو تا شاخه می‌شوند، و نهایتا با یک پیوندِ دیگر، به رودی واحد در سرچشمهٔ اصلی کائنات تبدیل می‌شوند.

در این مثالِ رودخانه، فیزیکدانان‌هایی که دنبال تئوریِ همه‌چیز می‌گردند، مثل قایق‌ران‌هایی هستند که به سمتِ بالادست و منشأ نهایی پارو می‌زنند.
‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌

محصولِ فلسفه‌بافی

از نظر تاریخی و فرهنگی، ایدهٔ وحدت‌بخشیْ به ایدهٔ یگانگی در ادیانِ توحیدی برمی‌گردد. حتی اگر بیشترِ فیزیکدانانی که در پی کشف نظریهٔ همه‌چیز هستند، خداپرست نباشند، به نوعی آرمان‌های افلاطونی، یعنی سادگیِ ریاضی و تقارن را به ارث برده‌اند؛ که این ایده‌ها بعدا به‌خصوص توسط توماس آکویناس به عنوان صفات ذهنی خدا مطرح شد. در واقع، بحث «معرفت ذهن خدا» در متون فیزیک عامه‌پسند، از جمله «تاریخچهٔ زمان» اثر استیون هاوکینگ، مکررا دیده می‌شود.

‌‌مشکل این‌جاست که تئوریِ همه‌چیز، حتی اگر صرفا به ذراتِ زیراتمی و برهم‌کنشِ آن‌ها محدود باشد، ناشی از فهم غلط از طرز کار علم است. گرچه انگیزهٔ پیگیری آن خیرخواهانه است، ولی فلسفهٔ پُشتِ آن معیوب است.

نظریات فیزیک متکی بر داده‌هایی علمی هستند که با موشکافی و تایید تجربی گردآوری می‌شوند؛ هر فرضیه‌ای پیش از پذیرفته‌شدن، باید با آزمایش‌های واقعی تایید شود. و حتی وقتی مقبول افتاد، و از یک «فرضیه» تبدیل شد به «نظریه» ‌ــ‌ مثل «نظریهٔ نسبیت عام» یا «نظریهٔ تکامل» ‌ــ‌ این پذیرفتگیْ موقت محسوب می‌شود، چون هیچ نظریه‌ای امر مقدس یا مطلق انگاشته نمی‌شود و هر نظریه‌ای همواره در معرضِ به‌روز شدن یا آپدیت‌شدن است. در واقع یکی از ویژگی‌های علم این است که حتی یک نظریهٔ موفق ممکن است ساقط شود و چیزی جدید و صحیح‌تر جای آن را بگیرد.

ورنر هایزنبرگ فیزیکدان آلمانی، که به خاطر «اصل عدم قطعیت» معروف است، می‌نویسد «آن‌چه مشاهده می‌کنیم، خودِ طبیعت نیست، بلکه طبیعتی‌ست که شیوهٔ پرسش‌گریِ ما به ما نشان می‌دهد». چیزی که می‌توانیم درباره طبیعت بگوییم، بستگی به نحوهٔ سنجش ما دارد، چون هیچ وقت نمی‌توان مطمئن بود که مولفهٔ مهمی از قلم نیفتاده است.

مثلا هر از چند گاهی اخباری از کشف یک «نیروی جدید» در رسانه‌ها می‌شنویم. از کجا بدانیم که نیروی پنجم یا ششمی در اعماق ماده پنهان نشده است.

بهترین کاری که از دست ما برمی‌آید، این است که برای پدیده‌های طبیعی، دنبال توضیحاتِ جامع‌تری بگردیم، که البته ممکن است سطحی از وحدت را هم در آن‌ها مشاهده کنیم. در تاریخ فیزیک، مواردی از این دست مشاهده شده است، مثلا نظریهٔ گرانش نیوتن، که حرکات زمین و سیارات را در چارچوبی واحد توضیح داد، و نظریهٔ الکترومغناطیس که وحدتی زیبا را بین الکتریسیته و مغناطیس نشان می‌دهد.
‌‌

تلاش بیهوده

انیشتین دو دههٔ آخر عمر خود را در جستجوی نظریه‌ای برای اتحاد گرانش و الکترومغناطیس صرف کرد و شکست خورد. «نظریهٔ وحدت بزرگ» که شلدون گلاشو و هاوارد جورجی در سال ۱۹۷۴ برای یکپارچه‌سازی الکترومغناطیس با دو نیروی هسته‌ای پیشنهاد کردند هم شکست خورد ‌ــ‌ همین‌طور بسیاری از نظریات اخیر مشتق‌شده از آن هم شکست خوردند.

البته این به این معنا نیست که تلاشِ علمی در این جهت بیهوده است، به‌خصوص آن‌که هر شکستی در این تلاشِ «سیزیف‌گونه»، ما را یک قدم به درک صحیح‌تری از آن نزدیک‌تر می‌کند. پند تاریخ در این مورد این است که استخدام علم برای خلق یک وحدتِ «غایی»، ریشه در نوعی جهان‌بینیِ ایدئولوژیک دارد، و اساسا جعلِ چنین فرمولی امر غیرممکن و غلط است.

 

برچسب خورده

2,331 پاسخ

  1153. Hey there! This is my first visit to your blog! We are a team of volunteers and
    starting a new project in a community in the same niche. Your blog provided us beneficial information to
    work on. You have done a wonderful job!

    پاسخ

  1274. Онлайн-займ https://zaimy-80.ru без очередей: заполните форму, получите решение и деньги на карту. Выгодные ставки, понятный договор, кэшбэк и скидки при повторных обращениях. Напоминания о платежах, продление при необходимости. Выбирайте ответственно и экономьте.

    پاسخ

  1275. Фото из армии что за сайт Prosoldat профессиональная съёмка армии: присяга, парады, учения. Создаём армейские альбомы, фотокниги, постеры; ретушь и цветокор, макеты, печать и доставка. Съёмочные группы по всей стране, аккредитация и дисциплина, чёткие сроки и цены.

    پاسخ

  1277. Мучает зуд и жжение? Геморой – лечение без боли и очередей: диагностика, консервативная терапия, латексное лигирование, склеротерапия, лазер. Приём проктолога, анонимно, в день обращения. Индивидуальный план, быстрое восстановление, понятные цены и поддержка 24/7.

    پاسخ

  1294. Хочешь вылечить геморрой – современный подход к лечению геморроя: точная диагностика, персональный план, амбулаторные процедуры за 20–30 минут. Контроль боли, быстрый возврат к активной жизни, рекомендации по образу жизни и профилактике, анонимность и понятные цены.

    پاسخ

  1295. Современный атмосферный ресторан в Москве с открытой кухней: локальные фермерские ингредиенты, свежая выпечка, бар с коктейлями. Панорамные виды, терраса летом, детское меню. Бронирование столов онлайн, банкеты и дни рождения «под ключ».

    پاسخ

  1297. Нужна ликвидация? закрыть компанию в черногории: добровольная ликвидация, банкротство, реорганизация. Подготовка документов, публикации, сверка с ФНС/ПФР, закрытие счетов. Сроки по договору, прозрачная смета, конфиденциальность, сопровождение до внесения записи в ЕГРЮЛ.

    پاسخ

  1299. Обзоры игровых компьютеров на game-computers.ru позволяют сэкономить время и деньги. На страницах блога размещены обзоры моделей для разных бюджетов, советы по подбору комплектующих и рекомендации по апгрейду. Вы сможете подобрать систему, которая идеально соответствует вашим игровым требованиям и возможностям.

    پاسخ

  1306. Всё для дачи и цветов amandine.ru/ журнал с понятными инструкциями, схемами и списками покупок. Посев, пикировка, прививка, обрезка, подкормки, защита без лишней химии. Планировки теплиц, уход за газоном и цветниками, идеи декора, советы экспертов.

    پاسخ

  1322. Портал про все https://version.com.ua новини, технології, здоров’я, будинок, авто, подорожі, фінанси та кар’єра. Щоденні статті, огляди, лайфхаки та інструкції. Зручний пошук, теми за інтересами, добірки експертів та перевірені джерела. Читайте, навчайтеся, заощаджуйте час.

    پاسخ

  1324. Журнал для дачников https://www.amandine.ru и цветоводов: что посадить, когда поливать и чем подкармливать. Календарь, таблицы совместимости, защита от вредителей, обрезка и размножение. Планы грядок, тепличные секреты, бюджетные решения и советы профессионалов.

    پاسخ

  1339. Купить квартиру https://kvartiracenterspb.ru просто: новостройки и вторичка, студии и семейные планировки. Ипотека от 0,1%, маткапитал, субсидии. Юрпроверка, безопасная сделка, помощь в одобрении, торг с застройщиком. Подбор по району, бюджету и срокам сдачи. Сопровождение до ключей.

    پاسخ

  1340. Купить квартиру https://novostroydoma.ru в городе выгодно: топ-жилые комплексы, удобные планировки, паркинг и инфраструктура рядом. Ипотека, семейная ипотека 6%, маткапитал. Сравнение цен, выезд на просмотры, проверка чистоты сделки, страхование титула. Экономим время и деньги.

    پاسخ

  1341. Покупка квартиры https://piterdomovoy.ru «под ключ»: новостройки бизнес/комфорт-класса и надёжная вторичка. Аналитика цен, динамика сдачи, инфраструктура. Ипотека, субсидии, маткапитал. Юридический аудит, безопасные расчёты, регистрация сделки онлайн. Переезд без забот.

    پاسخ

  1342. Квартира вашей мечты https://kvartiracenter-kypit.ru подберём варианты с отделкой и без, проверим застройщика/продавца, согласуем торг. Ипотека 6–12%, семейные программы, маткапитал. Онлайн-показы, электронная подача в Росреестр, безопасная оплата. Экономим время и бюджет.

    پاسخ

  1373. Оформите онлайн-займ https://zaimy-69.ru без визита в офис: достаточно паспорта, проверка за минуты. Выдача на карту, кошелёк или счёт. Прозрачный договор, напоминания о платеже, безопасность данных, акции для новых клиентов. Сравните предложения и выберите выгодно.

    پاسخ

  2169. Simply desire to say your article is as amazing. The clearness in your post is simply excellent and i could assume you’re an expert on this subject. Well with your permission let me to grab your RSS feed to keep up to date with forthcoming post. Thanks a million and please keep up the gratifying work.

    پاسخ

  2192. We absolutely love your blog and find nearly all of your post’s to be just what I’m looking for. can you offer guest writers to write content for you personally? I wouldn’t mind creating a post or elaborating on a lot of the subjects you write related to here. Again, awesome site!

    پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *