هیوی البلخی، اولین منتقد کتاب مقدس یهودان
با وجود گمنامی هیوی البلخی[1] در روزگار ما، وی در دورهی خودش یعنی نیمه دوم قرن نهم میلادی، از شهرتی بد برخوردار بود؛ یک یهودی بت شکن بدنام اهل بلخ، چنانکه از نامش پیداست. شهر بلخ هنوز هم پا برجاست، اما امروزه شهری است ساده که بر خرابههای با شکوه گذشتهگان در شمال شرق افغانستان و جنوب مرز ازبکستان بنا شده است. در عهد عتیق و در قرون وسطی بلخ یکی از شهرهای مهم بود.
«جینایزای افغان»: کشف گنجینهای تاریخی درباره یهودیان افغانستان
آندره دوپانت سامر، زبان شناس فرانسوی، در سال ۱۹۴۶ اولین سنگنبشتههای حکاکی شده بر سنگقبرهای گورستانی در فیروزکوه افغانستان را منتشر کرد. این سنگنبشتهها که مربوط به قرون یازدهم تا سیزدهم میشود؛ اما به تازگی گنجینهای از اسناد مربوط به جمعیت یهودی افغانستان در غاری در سمنگان پیدا شده که محققان میگویند بیش از هزار سال قدمت دارند به درک تاریخ و فرهنگ یهودیان در این کشور کمک میکند.