فلسفه، اشتغال و خیر عمومی: آیا فلسفه نان و آب میشود؟
برای بیشتر رشتهها بازاری برای اشتغال وجود دارد. اما آیا دانشجویان فلسفه نیز استخدام میشوند؟ آیا در کل فلسفه برای فیلسوف و جامعه نان و آب میشود؟
جدایی کامو و سارتر بر سر مساله آزادی چگونه اتفاق افتاد؟
اینروزها نظریات دو فیلسوف به ندرت خبرساز میشود، اما کامو و سارتر در دوران خود صدای آن روزگار بودند؛ اروپا کاملا ویران شده بود، اما خاکستر باقیمانده از جنگ فضای جدیدی برای تجسم جهانی متفاوت بهوجود آورده بود. خوانندهگان چشم به سارتر و کامو دوخته بودند تا توضیح بدهند که دنیای جدید چه شکلی خواهد داشت.
فلسفه جهانگردی: چرا سفر ما را عوض میکند؟
سفر میتواند آدم را عوض کند. جیمز بازوِل، مولف اسکاتلندی میگفت سفر او را به «مردی کاملا متفاوت» بدل کرده است. آدام اسمیت گلایه داشت که جهانگردانِ جوان، خیلی زود مغرور و بیمرام میشوند. سارا ویلر نوشته است که سفرهای قطبیِ او، ظاهرا تغییری معنوی بهبار آورده است. و علم هم موافق است. مسافرت میتواند ما را شادتر و خلاقتر کند، و شخصیتمان را عوض کند.
انیشتین در دوزخ
من از مرگ برای این میترسم چون فکر میکنم او پایان همه چیز است. به مرگ من، مطمئنام خانوادهام خیلی غمگین خواهد شد. دوستانم همچنان. مگر برای چند روز؟ ده، بیست یا صد روز؟ پس از آن چه خواهد شد؟ چیزی که برای میلیونها انسان دیگر پیشآمده است و من به همین دلیل میترسم: من هیچ میشوم.
فلسفۀ عامهپسند و فلسفۀ عوامفریب
یکی از باورهای عوامفریبانه این است که غیرمتخصصان هم به اندازۀ حرفهایها صلاحیتِ تشخیص دارند. دربرابر این عقیده، فلسفه آسیبپذیرتر از علوم طبیعیست. این عقیده ناشی از آرمانِ «پرسشگر مطلقا مستقل» است که هیچچیز را مسلّم نمیشمارد و فقط از ایدههای دستاول استفاده میکند
زن فیلسوفی که زنستیزیِ قرن هفدهم را به چالش کشید
ماری استل فیلسوفِ انگلیسی (1731_1666) زنی بود جلوتر از زمانۀ خویش. او پدیدههایی را در علوم اجتماعی پیشبینی کرد که شاید فکر کنید محصول قرن بیستویکم هستند. او همچنین وجود نوعی بیعدالتیِ معرفتی را آشکار ساخت که ناشی از نقصانِ اندیشه و محصولِ شرایطِ بدِ اجتماعیست که ذهنیتمان را از خودمان شدیدا تضعیف میکند. استل، علیرغم همۀ مشکلاتِ پیشرویش، توانست بیعدالتی را دور بزند و راهی تازه برای مشاهدۀ امور اجتماعی نشان دهد.
چرا باید به اعتقادات خود شک کرد؟
شاید این را شنیده باشید که گفتهاند، «تو باور داری چون اینطور به تو یاد دادهاند.» این را برای این گفتهاند که از قدرتِ باورمان بکاهد و ما به عقایدمان شک کنیم، یا حتی بتوانیم عقایدمان را کاملا رها کنیم. ولی چرا؟ چون، صرفِ اینکه عقایدِ من نتیجۀ بزرگشدن در یک جامعۀ بخصوص است، نمیتواند چیزی را اثبات یا انکار کند ـــ حتی وجود خدا را ـــ بلکه فقط یک واقعیتِ روانیِ ملالآور را دربارۀ من آشکار میکند.
جستاری پدیدارشناسانه بر اپیدمی کرونا
در مواجهه با کرونا، رنج ملال و تنهایی ابتداییترین وضعیتی بود که تک تک انسانهای این کره-ی خاکی را به شکلی تازه درگیر کرد. پس از مدتهای مدید، دگربار انسان به اعماق خود فرو رفت و طعم گس و تلخ تنهایی را چشید؛ تنهاییای که به ناچار اجازه مستولی شدنش را میدهیم اما نهایتاً این مستولی شدن یادآورِ تنهاییِ بنیادین بشر است،
چرا برای زندگی باید جنگید وقتی چنین آسان از دست میرود؟
در صورتی که زندگی چنان شکننده است که یک ویروس به سادگی بتواند آنرا در یک لحظه از بین ببرد، سئوال حتمی این است که زندگی چه مفهومی دارد؟ چه باقی میماند و ما در عصر ویروس کرونا، با زندگی مان چه کاری میتوانیم؟
هابز علیه روسو: آیا ما ذاتا خوب یا بد هستیم؟
شاید بهنظر آید که پرداختن به این سوال که آیا انسانها ذاتا خوب یا بد هستند، نوعی قهقرا به مجادلۀ الهیات دربابِ «گناه نخستین» باشد ـــ چیزی که احتمالا فیلسوفان باید از آن بپرهیزند. هرچه باشد، آدمیان موجوداتی پیچیدهاند که هم مستعدِ خیر و هم مستعدِ شرّ هستند.
مصیبت خزنده کرونا: پایان کار بشر نزدیک است؟
احتمالا این پایانِ جهان نیست. ولی مصیبتی خزنده با سرعتی دوچندان دارد دنیا را میگیرد؛ بلایی که عدهای از ما را میکُشد و بقیۀ ما را متاثر میسازد. همهگیریِ کرونا درواقع جدیدترین و غیرمنتظرهترین مورد از رشته مصائبِ پیشروی بشر است. مسکنِ طبیعیِ ما شتابان به چیزی ساختۀ بشر تبدیل شده، و به وضعی دچار میشود که با «تغییر اقلیم» حسنِ تعبیرش میکنیم ولی حتی نمیتوانیم آن را مدیریت کنیم.
دین از بین نمیرود و ماموریت علم از بین بردن دین نیست
دانشمندان، متفکران و جامعهشناسان انتظار داشتند که گسترشِ علوم جدید، دینزدایی را تشدید کند: یعنی علم یکی از عواملِ دینزدایی باشد. اما این انتظار، غلط از آب درآمد. پیتر هریسون، مدیر انستیتوی مطالعات عالی علوم انسانی در دانشگاه کویینزلند، در این مقاله میگوید ماموریت علم از بین بردن دین نیست و دین هم از بین نخواهد رفت.